Tunesisch Monodrama D-Sisyphe: Albert Camus in een nieuw jasje

©Karolin Kent -  D-SISYPHE 4
©Karolin Kent -  D-SISYPHE

©Karolin Kent – D-SISYPHE

De multigetalenteerde Meher Awachri (1984) is net terug van de zesde editie van het Fujairah Internationale Monodrama Festival in de Verenigde Arabische Emiraten. Hier voerde hij zijn inmiddels internationaal bekende monodrama D-Sisyphe [‘décisif’, doorslaggevend] op, een stuk geïnspireerd op De mythe van Sisyphus van Albert Camus. al.arte.magazine kreeg de kans om meer te weten te komen over dit alom geprezen werk en de artiest erachter.

Meher, vertel ons eens iets over jezelf als artiest.

“Mijn eerste ervaring met toneel was in 1997 toen ik begon op te treden met verschillende Tunesische amateurtheatergezelschappen. Vanwege mijn liefde voor toneel besloot ik naar een middelbare school te gaan die zich specialiseert in theater. In 1999 schreef ik mijn eerste hedendaagse toneelstuk The Wings en kort daarna trad ik toe tot het professionele circuit (Les Diables, 2000). La Feuille d’Olivier (2009) was mijn eerste ervaring als professioneel danser. Na de middelbare school studeerde ik theater aan het Institut Supérieur d’Art Dramatique in Tunis. In 2011 rondde ik deze studie af met mijn afstudeerproject D-Sisyphe, waarmee ik in diverse landen heb opgetreden, waaronder Nederland en Duitsland.”

Hoe is het concept van D-Sisyphe geboren en waar gaat het stuk over?

“Zoals ik al zei, D-Sisyphe was mijn afstudeerproject, een project waarin ik al mijn eerdere toneelervaring – op zowel amateuristisch als professioneel niveau – wilde verwerken. Het begon allemaal met een tekst die ik had geschreven op basis van De Mythe van Sisyphus van Albert Camus. In het stuk wilde ik de vragen bespreken die het boek bij mij had opgeroepen: over mijn leven in Tunesië voor de revolutie, ten tijde van de dictatuur, over de problemen binnen de Tunesische samenleving en over mijn problemen met de Tunesische samenleving. Camus vergelijkt de absurditeit van het leven van de mens met de situatie van Sisyphus. In D-Sisyphe creëerde ik een Tunesische versie van Sisyphus: Khmais, een Tunesische bouwvakker. Khmais brengt een nacht door op de bouwplaats om zijn leven te overdenken. Gehaat door zijn vrouw en zoon, verworpen door de maatschappij en door God verlaten, aanschouwt Khmais de wrakstukken van zijn leven. Hij lijkt zijn geloof te zijn verloren en alhoewel deze pijnlijke realisatie hem angst aanjaagt, geeft het hem ook kracht. Khmais maakt een enorme verandering door wanneer hij uiteindelijk de hel waaraan hij altijd onderworpen is geweest onder ogen durft te zien. Hij rebelleert. Onvermijdelijkerwijs ondergaat hij hetzelfde lot als Sisyphus: Khmais wordt gestraft, verworpen en gemarteld. Dit keer is de hel echter zijn eigen keuze.”

©Ramzi Bejaoui - D-SISYPHE

©Ramzi Bejaoui – D-SISYPHE

Welke boodschap wil je overbrengen met D-Sisyphe?

“Het belangrijkste onderwerp van dit stuk is opbouw. Het gaat over het opbouwen van een nieuwe toekomst, een nieuwe samenleving, een nieuw Tunesië. In Tunesië en veel andere Arabische landen bouwen we er op los zonder na te denken over wat we nodig hebben; er is een gebrek aan visie. Met dit stuk wil ik mensen aansporen hier vraagtekens bij te zetten en na te denken over wat we nodig hebben. Hebben we bijvoorbeeld echt democratie nodig in Tunesië? Mensen roepen op tot democratie en vrijheid, maar weten ze eigenlijk wat dit precies inhoudt? Politieke partijen houden enorme campagnes en zeggen dat ze zus en zo gaan doen, maar de vraag waarom blijft onbeantwoord. Ik ben van mening dat deze revolutie alleen een succes kan worden als we meer vragen stellen zodat er duidelijke doelen geformuleerd kunnen worden.”

D-Sisyphe wordt opgevoerd in het Tunesisch Arabisch. Heb je het gevoel dat er een verschil is in de manier waarop het werk in Tunesië, andere Arabische landen en in Europa werd ontvangen?

“Ik heb niet het gevoel dat het anders werd ontvangen in Europa. Wanneer ik D-Sisyphe in het buitenland opvoer, wordt het stuk Engels ondertiteld. Mijn eerste optreden in Europa was in Kiel, Duitsland, op het Thespis Internationale Monodrama Festival. Ik won daar de eerste prijs, dus ik denk dat het zeer goed is ontvangen. Toen ik in Nederland ging optreden heb ik één show zonder ondertiteling moeten doen, omdat er een technisch probleem was. Ik was toen erg zenuwachtig, maar het stuk leek het publiek goed te bevallen en ik kreeg zelfs een staande ovatie. Ook woonden veel mensen het nagesprek bij om meer te weten te komen over D-Sisyphe; dat had ik echt niet verwacht. Toen ik ging optreden in Sharjah was er echter wel een taalprobleem, terwijl dit een Arabisch land is. Het publiek begreep het Arabisch niet, omdat het Tunesische dialect erg verschilt van het dialect dat daar gesproken wordt. Ook kon men de Engelse ondertiteling blijkbaar moeilijk volgen.”

Kun je ons iets vertellen over de theaterwereld in Tunis?

“In Tunesië zeggen we altijd dat we het beste theater van de hele Arabische regio hebben. Ik denk dat hier wel iets van waarheid in zit; misschien voor de helft. In vergelijking met andere Arabische landen kent het theater in Tunesië een lange geschiedenis; vooral in de jaren 60 en 70 kende het Tunesische theater een enorme bloeitijd. Dit was deels te danken aan Habib Bourguiba, de voorganger van Ben Ali. Hij was de eerste president die sprak over het belang van theater. Onder zijn bewind werd theater gesubsidieerd en konden alle segmenten van de samenleving van theater genieten. Dit alles veranderde onder Ben Ali; theater werd niet langer gesubsidieerd en veranderde in een luxegoed, alleen toegankelijk voor de hogere klasse. Bovendien heeft hedendaags theater de laatste jaren aan terrein moeten inleveren vanwege grote stand-up comedyproducties. Particuliere investeerders die niets van kunst en cultuur afweten begonnen te investeren in stand-up comedy. Dit resulteerde in een aanzienlijke huurverhoging van repetitieruimtes en theaterlocaties. Veel Tunesische artiesten richten zich daarom tot het Westen voor financiering. Het Westen is echter vooral geïnteresseerd in kunst met een politieke lading, vooral nu met de Arabische Lente. Om fondsen te krijgen passen artiesten hun werk aan de eisen van de financierende organisaties aan. Het resultaat is een vraaggestuurde kunstscène.”

©Ramzi Bejaoui -D-SISYPHE

©Ramzi Bejaoui -D-SISYPHE

Waar haal je inspiratie vandaan?

“Er zijn veel dingen die me inspireren, zoals de films die ik zie, de muziek die ik luister en de boeken die ik lees. Hetgeen me echter het meest inspireert is wat ik in het dagelijkse leven meemaak. Ik houd van fotografie, omdat het me in staat stelt dagelijkse taferelen nader te onderzoeken. Soms ga ik naar buiten om foto’s te maken en dan realiseer ik me hoeveel de werkelijkheid weg heeft van de scènes op het toneel. Ik ga dan zitten in een café en observeer de mensen om me heen. Sommige mensen wachten op de bus, terwijl andere voorbijlopen of druk in gesprek zijn. Het is dan alsof ik een toneelstuk zie: er zijn personages, een verhaal, een begin en een eind.”

Met welke artiest – dood of levend – zou je wel eens een kop koffie willen drinken en waarom?

“Ongetwijfeld met Pina Bausch! Ik denk dat ik een spirituele relatie met deze vrouw heb. Haar dans in Cafe Müller heeft ontzettend veel indruk op mij gemaakt. De manier waarop ze haar lichaam bewoog was onbeschrijfelijk; zoiets had ik nog nooit eerder gezien. Ik werd halsoverkop verliefd en tot op de dag van vandaag inspireert ze mij.”

Kun je ons iets vertellen over je doelen voor het komende jaar? Wat kunnen we in de toekomst van je verwachten?

“Al mijn toekomstige projecten zullen qua vorm van D-Sisyphe verschillen. Omdat D-Sisyphe een succes bleek te zijn, denk ik dat veel mensen een vergelijkbaar project zouden starten als ze in mijn schoenen zouden staan. Zo ben ik echter niet. Er bestaan zoveel verschillende kunstvormen en ik waardeer ze stuk voor stuk. Naar mijn mening is experimenteel theater niet beter dan realistisch theater of hedendaagse dans; elke vorm heeft zijn eigen magie. Mijn doel is om mezelf in verschillende kunstvormen te vinden. Hoewel de vorm kan verschillen, zal de verbindende factor tussen al mijn projecten het thema zijn, namelijk mijn vragen over het leven, over de maatschappij waarin ik leef, over de verhouding tussen Tunesië en andere Arabische landen en over de relatie tussen de Arabische regio en het Westen.”

Comments

This post is also available in: English

Geef een reactie