Van voordeursleutel tot vrij Palestina: de muzikale intifada van Doc Jazz

Doc Jazz @Nakba65 - © Khalid Amakran

Doc Jazz @Nakba65 – © Khalid Amakran

Zaterdag 1 juni trad de bekende Palestijns-Nederlandse chirurg, muzikaal activist, singer-songwriter, multi-instrumentalist en schrijver Tariq Shadid aka Doc Jazz voor de derde (tevens laatste) keer op tijdens zijn jaarlijkse Palestina-evenement in Nederland, dat dit jaar plaatsvond in De Unie te Rotterdam. Het thema? 65 jaar Nakba. al.arte sprak met Doc Jazz over de rol van muziek in de Palestijnse kwestie en wat in zijn ogen een sleutel kan zijn om dromen van vrijheid in daden om te zetten.

Het begon allemaal met een gitaar op zijn dertiende verjaardag. De muzikale Tariq Shadid had er zijn vader speciaal om gevraagd. Zijn moeders aanbod om muziekles te regelen sloeg hij af; op school kreeg hij al genoeg les. Op eigen kracht en met behulp van wat gitaarboekjes slaagde Tariq er na enige maanden in om zichzelf met zelfgeschreven liedjes op de gitaar te begeleiden. Drie jaar later herhaalde hij dat met de piano. Hij begon als zanger en gitarist in bandjes te spelen; eerst op de middelbare school, later ook op de universiteit. In de jaren die volgden maakte Tariq zich en passant het bespelen van de Arabische luit (`oud) en de Palestijnse fluit (shibbabeh) eigen, net als de beginselen van het drummen en de basgitaar. Hij zag geen reden om zijn muzikale activiteiten op een lager pitje te zetten toen hij begon aan de veeleisende opleiding chirurgie, maar zag juist kans –zij het langzaam- om zijn verzameling opname-apparatuur uit te breiden, zodat hij zijn bonte repertoire aan eigen nummers kon opnemen. Het leverde hem onder medestudenten en vrienden de bijnaam ‘Doc Jazz’ op.

Poster Nakba65

Inmiddels is het 2013, en stonden velen 15 mei j.l. stil bij 65 jaar Nakba, ofwel de rampzalige (aanhoudende) etnische zuivering van Palestina sinds 1948. Wie zaterdag 1 juni in De Unie in Rotterdam aanwezig was bij Tariqs Palestina-evenement dat hieraan gewijd was, kon onder andere een aantal van Doc Jazz zijn meest populaire nummers horen plus een keur aan Palestijnse volksliedjes die hij ten gehore bracht.

Tariq besloot doelbewust zijn muzikale talenten in te zetten voor de Palestijnse zaak na een concrete aanleiding. “Toen in het jaar 2000 de Intifada uitbrak, was ik daar erg door geraakt en geëmotioneerd. Ik had in de jaren ’80 als scholier al meegemaakt hoe muziek een belangrijke rol speelde in de strijd tegen de Apartheid in Zuid Afrika, als middel om de betrokkenheid van de wereldbevolking te verhogen. Toen de strijd in Palestina weer oplaaide, ging het als bijna vanzelf dat mijn emoties via mijn zelfgeschreven muziek werden geuit. Dit leidde tot het nummer ‘Intifada‘. Vervolgens raakte ik overweldigd door de sterke respons vanuit de Palestijnse online community. Dit was het begin van mijn muzikale intifada; ik maakte een website met die naam, en legde me toe op het schrijven van verzetsmuziek.” Twee jaar later nam een en ander vastere vormen aan en wist Tariq dat hij door zou gaan op de weg die hij was ingeslagen, naast zijn werk als chirurg. “Inmiddels is aan het grote aantal fans op mijn Facebook-pagina te zien dat mijn muziek een plaats heeft gekregen in het brede spectrum van het Palestijnse verzet. Dat ook het Edward Said Conservatorium in Palestina een statement van erkenning voor mijn muzikale inspanningen heeft geschreven, beschouw ik als een van mijn grootste successen op muzikaal gebied.”

 

Doc Jazz @Nakba65 – © Khalid Amakran

Doc Jazz @Nakba65 – © Khalid Amakran

Succes

Een ander ‘succes’ vormt zijn song ‘Hungry’. De Palestijnse dichteres Genie stelt dat dit nummer een grote rol heeft gespeeld in de onlangs vervroegde vrijlating van de Palestijnse gedetineerde Samer Issawi, die 277 dagen in hongerstaking was omdat hij gevangen werd gehouden zonder veroordeeld te worden. Of dit inderdaad het geval is blijft vooralsnog speculeren, maar het is de moeite waard om stil te staan bij de invloed die muziek kan uitoefenen op de besluitvorming van Israël met betrekking tot de individuele zaken van Palestijnse gedetineerden. “Ik moet eerlijk zeggen dat ik ‘Hungry’ zelf niet als een groot succes heb ervaren. Ik denk wel dat het nummer een bijdrage heeft geleverd op een ander vlak, namelijk als methode om een kwestie onder de aandacht te brengen. Het is door onze ‘Free Samer Issawi Campaign’ ook regelmatig op die wijze gehanteerd in tweets en posts op Facebook. Het is hierbij niet daadwerkelijk viral geworden, maar ik kan me zo voorstellen dat mensen een iets grotere interesse vertonen in een onderwerp als ze zien dat iemand de moeite heeft genomen er een song over te componeren. Een deel van de song is bijvoorbeeld op Dubai TV uitgezonden, zonder enige inspanning van mijn kant noch mijn medeweten.”

Een opmerkelijk gegeven is dat Tariqs inzet voor de Palestijnse kwestie vooral goed wordt ontvangen door Palestijnen. “Bij mensen uit de in Palestina geïnteresseerde kringen in de Benelux heb ik altijd het gevoel dat wat ik doe erg weinig aansluiting vindt. Ik begrijp niet zo goed waar dat verschil vandaan komt, maar ik heb inmiddels geleerd het te accepteren. Dit laatste heeft ook een rol gespeeld bij mijn besluit om met het optreden van 1 juni in Rotterdam mijn tot nu toe jaarlijkse concertevenement in Nederland af te sluiten.”

Symboliek

Wie rondwaart op de website van Doc Jazz valt op dat er de nodige symboliek wordt gebruikt. De naam ‘Doc Jazz’ is verbeeld in een sleutel met daaronder de woorden ‘Songs of freedom for Palestine’. “De sleutel is het meest eenvoudige en voor de hand liggende symbool in deze kwestie. In de Palestijnse belevingswereld is de sleutel hét symbool van het ‘Recht op Terugkeer’, waar ik ook een nummer over schreef; ‘Right of return’. Palestijnse vluchtelingenfamilies hebben in de meeste gevallen de voordeursleutel van het huis in Palestina waar ze in 1948 uit verjaagd werden bewaard als een erfstuk in de familie waar deze symbolische waarde aan wordt toegekend. Het staat ook voor eigendomsrecht; wie een woning bezit is immers in het bezit van de voordeursleutel. Alles verwijst dus naar de onteigening, en naar het vasthouden aan terugkeer en eigendomsrecht.”

Met dit in gedachten is ook de titel van Doc Jazz’s officële debuutalbum uit 2007 duidelijk: ‘Front Door Key’. “Vanaf dat moment geef ik het ‘Doc Jazz logo’ als sleutel weer. Met dit symbool laat ik zien dat mijn muziek staat voor de werkelijke essentie van de Palestijnse strijd, en zet ik mij af tegen de ‘Oslo-formule’ van de twee statenoplossing, die immers de geforceerde landonteigening en etnische zuivering door de Zionisten wil honoreren met de erkenning van een staat, die nooit enige legitimiteit mag worden verleend gezien het historische onrecht waarmee deze tot stand is gekomen.”

Doc Jazz @Nakba65 - © Khalid Amakran

Doc Jazz @Nakba65 – © Khalid Amakran

Symbolisch ook is de woordkeus van ‘EQualizer1948’, de naam van het YouTube-kanaal waarop Doc Jazz zijn clips post. Naast de eerste hint naar ‘EQ’ treffen de interpretatiemogelijkheden zoals het woordenboek aangeeft;

1. One that equalizes, as:

a. A device for equalizing pressure or strain.

b. A tone control system designed to compensate for frequency distortion in audio systems.

2. Slang: A deadly weapon, such as a firearm or switchblade.

Doet de laatste betekenis zich gelden in de precieze invulling van de context van Doc Jazz’s muzikale intifada? “De equalizer streeft in dit geval naar gelijkwaardigheid, een verzet tegen de racistische essentie van de Zionistische staat, die Joodse burgers verheft boven de niet-Joodse. Het is een categorische verwerping van de Zionistische gedachte, en een oproep tot het toekennen van gelijke waarde aan mensen ongeacht hun etnische afkomst of geloof. Tegelijk is het een apparaat dat in muziekproductie wordt gehanteerd om de verschillende frequenties van een muzikale opname uit te balanceren.” Een toepasselijke woordspeling.

Visie op verzet

Tariq publiceerde zijn visie op en opvattingen over de Palestijnse kwestie in de vorm van essays en andere journalistieke bijdragen aan het online blad Palestine Chronicle in het boek ‘Understanding Palestine’ (2007). In antwoord op een vraag gesteld op Ask.fm waarin Tariq werd verweten oorlogszuchtig te zijn zei hij “Making peace will come after achieving justice.” De vraag rijst op welke wijze dit kan worden gerealiseerd, want de meningen onder Palestijnen zelf zijn verdeeld. Zo schuwen sommigen een gewapende verzetsstrijd niet. Maar het Palestijnse One Voice Movement pleit bijvoorbeeld actief voor een vreedzame twee-staten oplossing.

Tariq is van mening dat het BDS-concept (Boycott, Divestment and Sanctions, een van oorsprong Palestijns initiatief) een passend drukmiddel is dat door een ieder die zich oprecht wil inzetten voor de Palestijnse kwestie zou moeten worden omarmd. “Mijn verzet is gericht tegen de Zionistische invasie, en de daarbij behorende landonteigening, etnische zuivering en raciale segregatie. Inderdaad ben ik hiermee ook fel tegen normalisatie, waarmee bedoeld wordt dat het onaanvaardbaar is dat mensen die beweren oog te hebben voor het de Palestijnen aangedane onrecht tegelijkertijd erkenning geven aan de Zionistische staat die door dit onrecht tot stand is gekomen. Deze militaristische en racistische staat is verre van ‘normaal’, en hoort daarom ook niet als zodanig bejegend te worden. Wie dat wel doet, maakt eventuele uitingen van solidariteit met de Palestijnen ongeloofwaardig en betekenisloos.”

Confronterende woorden van een precisie-chirurg met hart voor de zaak waarvoor hij strijdt. Maar wie nu denkt dat zij alleen de toon zetten van Tariqs muzikale intifada heeft het mis; zijn bijnaam is niet voor niets Doc Jazz. Beluister hier zijn muziek.

Comments

This post is also available in: English