Tussen poëzie en Koran: het dichtwerk van Boonaa Mohammed

De stem van een generatie, beste opkomende artiest, leider van een nieuw muzikaal genre. De superlatieven worden niet geschuwd in de media om Boonaa Mohammed en zijn werk te beschrijven. Toch blijft hij onder al die woorden bijzonder nuchter en schrijft zijn roem toe aan -je raadt het nooit- YouTube.

Boonaa Mohammed heeft zoals velen tegenwoordig een story of fame dat bij YouTube begint: Een Canadese hiphopliefhebber wiens amateurfilmpjes met het originele spoken word al snel wereldwijd werden bekeken en die niet veel later werden opgepikt door verschillende media.

Een typische hedendaagse internet celebrity zou je zeggen, maar toch is er iets unieks aan Boonaa. Hij is namelijk een van de weinige internetsterren van wie poëzie en voordrachten volledig islamitisch zijn.

Tot op heden waren zijn werken vooral spoken word – voorgedragen poëzie. Maar op 25 november kwam hij op uitnodiging van Andaluz Productions naar België met iets geheel nieuws. Geen poëtische voordrachten ditmaal maar een nieuw concept dat hij zelf het liefst, naar de term musical, een Quranical noemt. Een optreden dat iets wegheeft van een theaterstuk gebaseerd op koranische verzen, waarbij Bonaa een poëtische voordracht geeft van bepaalde Koranverzen, voor de gelegenheid gereciteerd door Khalid Benhaddou. Onderwerp van deze Quranical? De intrede van de Profeet Mohammed in de wereld of in Boona’s woorden: “When the world changed.”

In een redelijk volle zaal met voornamelijk jongeren komt Boonaa Mohammed het podium op. Gekleed in een grijze djellaba en in een zoete walm van muskus die doet herinneren aan ontmoetingen met mensen die net terugkomen van de bedevaart. Nog voor het publiek kan beslissen te applaudisseren of niet begint hij met een lange voordracht waarin hij de dingen en daarmee hun Schepper aanroept: ” …bij de pen, de allerkleinste atomen, bij de schepper van Eva en Adam… As-salamu alaykum – ik groet jullie in vrede.

Dat het publiek daarop nogal droogjes antwoordde zinde Boonaa niet. Na de herhaalde enthousiastere begroeting van het publiek nam Boonaa zijn tijd om de aandacht te vestigen op de erbarmelijke situatie van de mensen in Gaza en Birma. Waarna hij het publiek aanspoorde hun broeders in hun smeekbeden op te nemen en voor zover mogelijk te steunen. Daarmee was de toon meteen gezet. Dit zou geen avond worden waarop er iemand op het podium zijn ding kwam doen, of het publiek louter vermaakt zou worden. Neen, dit diende voor Boonaa een culturele ontmoeting te worden, een mogelijkheid tot bewustwording

Het moment dat de lichten dimden, lichtte op het grote scherm de beelden op van Sjeik Shuraim die tijdens de recitatie van soera al-Fatiha (het eerste hoofdstuk van de Koran, getiteld ‘De opening’) in tranen uitbarst.

Op het scherm verscheen dan de vraag: waarom barst een volwassen man in tranen uit bij het lezen van een vers.. waarom? Het zou de vraag zijn die Boonaa gedurende het stuk zou proberen te verduidelijken en naar het einde [learning how to fly] toe zelfs expliciet beantwoordde.

Het beeld van de sjeik werd vervangen door een woestijnvlakte en het geluid van kinderen die snikken en huilen. Het is het moment waarop Boonaa in dichtvorm [Time of ignorance] het verhaal vertelt van alle Arabische meisjes die in het pre-islamitische tijdperk geboren werden. Toen hun geboorte als last werd beschouwd, en hun vrouw-zijn een reden om hen levend in de woestijn te begraven. Boona’s ode aan de Arabische meisjes van weleer staat symbool voor de menselijke arrogantie om niet tevreden te zijn met hoe de dingen geschapen zijn, waarop hij met de pijnlijke zin “imagine passing a hole in the desert with the remains of what have could been your sister, your wife, your mother, a friend; being buried because of the way she is made” het publiek in een donkere zaal achterliet.

De volgende beelden op het grote scherm gaan van het uitzicht op een regenachtige vallei vanuit een grot, tot beelden van de Hadj, de pelgrimage, bedevaartgangers gehuld in wit en een draaiende wereldbol. Waarop Boonaa dichtend het verhaal van de Profeet Mohammed brengt die door de engel Gabriel wordt bezocht en langzaamaan deze openbaringen aan zijn intieme kring vertelt: Eerst zijn vrouw Khadija, dan zijn meest naaste familieleden…

Tijdens zulke voordrachten wordt Boonaa in zijn poëtische vertellingen ondersteund en onderbroken door Benhaddou’s recitatie van de meest treffende verzen over de gebeurtenis waarover Boona het dan heeft. Het geheel zorgt voor een zeer intieme vertelling en ervaring van de eerste ontwikkelingen van de profeet en de stichting van de islamitische gemeenschap.

Na enige tijd werden de beelden van Mekka en oplichtende wereldbollen ingeruild voor vertalingen van de gereciteerde verzen. Op dat moment werd de intentie achter de compositie van het theaterstuk duidelijk en zo onthulde Boonaa bij de voordracht van Farewell waar het hem om te doen was. Terwijl de laatste klanken van Benhaddou’s recitatie van soera Abasa (Hij fronste) wegebten schetste Boonaa het beeld van de laatste bedevaart die de Profeet meemaakte: een beeld van de Profeet die uitkijkt over honderden bedevaartgangers die wachten op zijn woorden, en toen Boona de woorden van de Profeet herhaalde: “I conveyed to you the message” kraakte zijn stem en was de glinstering in zijn ogen merkbaar.

In de laatste voordracht [learning how to fly] werd nogmaals duidelijk hoe het stuk niet bedoeld was als proeve van Boonaa’s kunnen, noch om het publiek te plezieren. Het was in de eerste plaats een poëtische begeleiding bij het leren lezen van de Koran. Niet het leren van de regels of de betekenis van de woorden maar iets dat aan al dit voorafgaat: de affectie voor en het besef van de groei van dit boek. Dat het een teken is van God, een teken dat bloed, zweet en tranen van de eerste islamitische gemeenschap en de Profeet heeft gekost. Het was het antwoord op de ‘waarom’ die Boonaa stelde bij het huilen van Sjeik Shuraim. Dat Boonaa in zijn opzet geslaagd was werd duidelijk tijdens de afsluitende smeekbede voorgedragen door Benhaddou. Niet alleen duurde deze langer dan gewoonlijk, hij was ook persoonlijker dan doorgaans (rondom mij heen waren toehoorders in zacht snikken uitgebarsten) en richtte zich op de hoop deze affectie terug te vinden, of in Boona’s woorden: “In order to fly or even to learn to fly we must always have our passports in our pocket.”

Boona Mohammed, When the world changed, reliving revelation

Khalid Benhaddou

Gespeelde nummers: Time of Ignorance, Revelation, The Call, Turn a Blind Eye, Migration, A Changed World, Farewell, Learning How to Fly.

Meer foto’s:

Binnenkort meer over spoken word (voordracht) en het interview met Boonaa Mohammed op al.arte.magazine.

Foto’s: Redouan Tijani@al.arte.magazine

Comments