Tamikrest in Brussel: blues, rock en hoop

Uitgelichte afbeelding
Tamikrest © Thomas Dorn

Tamikrest © Thomas Dorn

Wat doe je als je geboorteland zich bevindt in staat van oorlog, als je veilige thuishaven verandert in chaos en je noodgedwongen andere oorden moet opzoeken om te overleven, als je eigen identiteit het enige is waar je je aan kan vastklampen maar ook dat op barsten staat? Neem je de wapens op en vecht je terug? Of kies je voor de moeilijke weg, en gooi je jezelf op muziek, schrijf je teksten neer die opborrelen van diep uit je hart, vergezeld door emotionele melodieën van huilende gitaren en onheilspellende percussie?

Een nieuwe generatie rebellen

De band Tamikrest uit Noord-Mali koos resoluut voor deze tweede optie. De zeven groepsleden zijn Toeareg: ze noemen zich ook wel Kel Tamasheq (‘Sprekers van Tamasheq’), een nomadenvolk dat verspreid over de woestijn van Noord-Afrika leeft en verwant is aan de Berbers. Allen werden ze geconfronteerd met de harde realiteit van hun land. Toen Mali, Niger, Algerije en andere landen werden uitgeroepen tot onafhankelijke naties, verschenen er willekeurige grenzen in de Sahara. Voorheen bood dit uitgestrekte gebied een thuis aan de nomaden. Hun vrijheid werd plotsklaps ingeperkt en hun nomadische levensstijl kwam in het gedrang. De burgeroorlog in de jaren 90 waarin Toeareg streden voor hun onafhankelijkheid bracht geen soelaas. De gevechten bleven duren en velen sneuvelden.

Tamikrest op het podium © Charlotte Coene

Tamikrest op het podium © Charlotte Coene

Maar er was ruimte voor de geboorte van een nieuwe generatie rebellen, zij die zich afzetten tegen wapens en oorlogvoering als enige oplossing. In 2006 vonden zeven Malinese twintigers elkaar en besloten ze een muziekgroepje op te richten. De naam Tamikrest was een logische keuze, het betekent in het Tamasheq ‘knoop, verbinding’ en verwijst naar de verschillende regio’s van waaruit de muzikanten afkomstig zijn. Hoopvol richtten ze hun blik op de toekomst: laten we muziek componeren met politiek geladen teksten, waarin we de problemen van de Kel Tamasheq bezingen, maar ook onze wens tot samenhorigheid en vrede uitdrukken.

De spirituele zonen van Tinariwen

Wanneer ik spreek over Mali en Toearegmuzikanten met hun typische muziekstijl – een mix van woestijnblues en westerse rock – dan denk ik meteen aan die andere, bekende band: Tinariwen. Zij zetten al in de jaren 80 hun eerste stappen in dit muziekgenre. Maar beide groepen beschouwen elkaar niet als concurrentie, integendeel. Tamikrest krijgt als bijnaam ‘de spirituele zonen van Tinariwen’. Ze zien zichzelf als een jongere generatie Toearegmuzikanten die het pad volgt dat door Tinariwen geëffend werd. Ze nemen de muziekstijl over, maar voegen ook nieuwe invloeden toe. Het voelt bijna aan als hun missie om via hun vernieuwende muziek de identiteit van de Kel Tamasheq te verstevigen in deze steeds veranderende wereld.

Ousmane Ag Mossa © Charlotte Coene

Ousmane Ag Mossa © Charlotte Coene

Adagh’, ‘Toumastin’, ‘Chatma

2008 was voor Tamikrest het jaar waarin alles veranderde. Ze ontmoetten Chris Eckman van de Amerikaans-Australische band Dirtmusic, het begin van een intense vriendschap en een vruchtbare muzikale samenwerking die alles in een stroomversnelling bracht. De groep twijfelde geen seconde toen Dirtmusic hen uitnodigde in een professionele studio in de Malinese hoofdstad Bamako. Twee jaar later was hun eerste album ‘Adagh’ een feit en trokken ze naar verschillende podia en festivals in Europa. Tamikrest kreeg hierdoor steeds meer naambekendheid en groeide uit tot een vaste waarde in de Toearegmuziek. In 2011 produceerde Chris Eckman ook hun tweede cd, ‘Toumastin’, 11 nummers gaande van rauwe rock tot melancholische blues, met een vleugje hypnotiserende, psychedelische funk. Tamikrest begon duidelijk steeds meer haar eigen muzikale koers te varen.

Ondertussen heeft de band haar toevlucht gezocht tot Algerije. Net als vele andere muzikanten uit Mali moesten ze noodgedwongen hun land achter zich laten na het recente geweld. Maar ze houden vast aan hun nomadische ingesteldheid en trekken rond over de hele wereld om op te treden. En in deze woelige tijden zijn ze er zelfs in geslaagd zichzelf te overtreffen met hun pas uitgebracht derde album: ‘Chatma’.

Tamikrest in Brussel

Op dinsdagavond 29 oktober trok ik naar de Botanique in Brussel. Gewapend met pen en papier, mijn fototoestel, en natuurlijk mijn ogen en oren was ik volledig klaar voor het optreden van Tamikrest. Mijn missie: het concert seconde per seconde opvolgen en voor eeuwig vastleggen via foto’s, filmpjes en notities. Maar tegelijkertijd reporter en fotograaf zijn, terwijl er zoveel indrukken op je afkomen, is haast onmogelijk. Dat besefte ik ook meteen toen het openingsnummer werd ingezet. Vanaf dat moment is de avond als het ware in een waas aan mij voorbij gegaan, maar wel een adembenemend mooie waas. Ik werd meegevoerd door de traditionele ritmes van de percussie en de groovy elektrische gitaren die als een wervelwind over het podium raasden. De hypnotiserende stem van Ousmane Ag Mossa beroerde de hele zaal. En alsof dat nog niet genoeg was, ontstond er zelfs een magische sfeer toen zangeres Wonou Walet Sidati ook haar stem liet horen. Beide stemmen smolten probleemloos samen en hun harmonieën vulden de muziekinstrumenten perfect aan.

Bovenop dit alles bleven de teksten van de nummers nazinderen. Ousmane Ag Mossa is de vaste songwriter van de groep, en hij nam af en toe het woord om extra uitleg te geven bij teksten van bepaalde liedjes. ‘Tisnant An Chatma’, het openingsnummer van de avond en eveneens het eerste nummer op hun nieuwe album, gaat over het lijden van de vrouwen in de Toeareggemeenschap. Zij zijn het eerste slachtoffer bij ieder conflict. Het refrein spreekt klare taal: “wie kan er het lijden van de ziel begrijpen, van zij die hun zussen zien, uitgeput door de beperkingen van een begrensd leven, in diepe pijn en dagelijkse onderdrukking.” Ook ‘Aratane ’n Adagh’ kwam aan bod, een melancholisch bluesnummer dat vertelt over het lot van jonge Toearegkinderen in Mali. De elektrische gitaren maakten tijdens het concert vaak plaats voor het serene geluid van akoestische gitaren, erg passend bij onderwerpen als oorlog, verdriet en pijn.

Ahmed Salim Ibrahim © Charlotte Coene

Ahmed Salim Ibrahim © Charlotte Coene

Maar de echte kracht van deze groep schuilt in haar talent om emotioneel zware nummers af te wisselen met vrolijke melodieën waarbij hun trotse Toearegidentiteit duidelijk naar voren komt. Zo kregen we een vleugje reggae te horen met ‘Itous’, en uptempo rock zoals ‘Imanin Bas Zihoun’ waarbij het volledige publiek meeklapte en zelfs de traditionele lilili-kreten overnam. Ook het hoopvolle nummer ‘Outamachek’ maakte indruk: “God, Jij die alles ziet, Jij die de macht en kracht bezit, help ons Toeareg.” Tamikrest trad werkelijk in connectie met alle aanwezigen. Zo werd iedereen aangezet om zich volledig over te geven aan de muziek bij ‘Elhoriya’, een lied over vrijheid en haar grote waarde voor de Toeareg. Kortom, een geslaagde muzikale avond met hypnotiserende blues, rauwe rock en vooral hoop op een vreedzame toekomst.

Comments

This post is also available in: English