Remi Kanazi: “Palestijnen hebben geen nood aan hulp, maar aan vrijheid”

Remi Kanazi -  © Carlo Vivenzio
Remi Kanzi in de straten van Berchem.  ©  Esma Alouet

Remi Kanzi in de straten van Berchem. © Esma Alouet

Of hij nu een van zijn gedichten voordraagt, of een gedachte deelt op sociale media, de Palestijns-Amerikaanse dichter Remi Kanazi is altijd scherp in de manier waarop hij zich uit tegen onrecht. Ook dus toen hij voor het eerst in België optrad, waar hij zijn Europese tournee afsloot.

Remi Kanazi is bekend om zijn dichtbundel ‘Poetic Injustice‘ waarin hij spreekt over de bezetting van Palestina, zijn grootouders en hun land dat onteigend werd in 1948, en andere vormen van onrecht zoals racisme. Hij schrijft ook opiniestukken voor media zoals Al Jazeera English en werkt voor campagnes voor een academische en culturele boycot van Israël.

Ik ontmoet hem bij Sharif, een broodjesbar in Berchem dichtbij het cultureel centrum waar hij de dag ervoor optrad bij een editie van het culturele event ‘Nuff Said. Met nog een optreden in zijn agenda voor de volgende avond bij de islamitische organisatie Al Mawada, had hij nog wat tijd om aan al.arte.magazine uit te leggen waarom en hoe hij kunst gebruikt voor zijn activisme.

Bij jouw show vorige avond mengde je poëzie met een oproep tot een culturele boycot van Israël. Gebruik je dus kunst als een manier om het makkelijker te maken om mensen te leiden naar activisme?

“Ik zie poëzie als een manier waarmee ik mijn boodschap kan overdragen middels een cultureel medium. Een van mijn gedichten heet This Poem Will Not End Apartheid (Dit gedicht zal geen eind maken aan apartheid). Dat wil zeggen dat kunst niet boven politiek staat. Kunst zal de muren van de apartheid niet doen verdwijnen, maar kan wel gebruikt worden als significante factor in het aanpakken van racisme, patriarchaat en andere systemen van onderdrukking. Kunst is dus een belangrijk en nuttig instrument in de strijd tegen systemen van onderdrukking. Cultureel verzet zat altijd al in de voorhoede van bewegingen als deze.”

Facebookpost - Remi Kanazi

Deze week was het de beurt aan Joy Harjo om een oproep te krijgen niet te optreden in Israël.

Je bent lid van het comité van de Amerikaanse campagne voor academische en culturele boycot van Israël USACBI. Een argument tegen de boycot dat je vaak hoort is dat Israëliërs ook recht hebben op kunst en concerten. Wat is jouw reactie daarop?

“Wanneer kunst verbonden is met staatsonderdrukking, dan is het niet meer gewoon kunst. Wanneer je Israëlische ministers hebt die zeggen dat er geen verschil is tussen cultuur en hasbara, wat propaganda betekent, dan moeten we hen serieus nemen. Wanneer een Israëlische minister zegt dat zijn staat theatergroepen en artiesten de wereld in zal sturen om Israël’s mooie gezicht te tonen, zodat het niet alleen gezien wordt in de context van oorlog, dan moeten we hem serieus nemen. Als het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken artiesten een contract laat tekenen als dienstverleners om de belangen van de Israëlische staat te promoten, dan moeten we dat serieus nemen. Dit is geen boycot van individuen, dit is een boycot van instituties. Culturele boycot werd gezien als een essentieel mechanisme om de mantel over de onoverwinnelijkheid van het apartheidsregime in Zuid-Afrika af te nemen. De BDS-oproep (Boycott, Divestment and Sanctions) was met betrekking tot Zuid-Afrika niet om iemand uit te hongeren, maar om de muren van de apartheid af te breken. Het is een gelijkaardige situatie nu in Palestina.”

Denk je dat de BDS campagne vooruitgang brengt in de strijd voor een vrij Palestina of begrijp je mensen die eerder pessimistisch zijn over deze aanpak?

“Wat de culturele boycot betreft zagen we de annulering van concerten van artiesten als Elvis Costello, Björk, Snoop Dogg, Bono, Santana, the Pixies, Klaxons, Gorillaz, Vanessa Paradis and Faithless. We zagen steun voor culturele boycot en BDS van Angela Davis, Alice Walker (auteur van het boek De Kleur Paars), Roger Waters (stichtend lid van Pink Floyd), en best-selling auteur Naomi Klein. 500 artiesten in Montreal tekenden voor BDS en culturele boycot, 240 artiesten deden hetzelfde in Ierland, 140 in Zwitserland, en nog eens 200 deden dit in de VS. Zuid-Afrikanen zeiden: ‘Over 7,8 jaren zal jullie oproep voor een boycot veel verder staan dan waar die van ons was.’ Als je dus een momentopname neemt van hoe de zaken er vandaag uitzien, dan is het heel makkelijk om pessimistisch te zijn. Maar als je het vergelijkt met tien jaren geleden dan heb je alle reden om positief te zijn.”

Je uit je mening niet alleen als het over Palestina gaat. Tijdens je show gisteren presenteerde je ons een zeer krachtig gedicht over vrouwenrechten. Hoop je dat pro-Palestina activisten die misschien conservatief zijn als het gaat over feminisme, door jou geïnspireerd raken om ook iets te doen voor vrouwenrechten?

“Het belangrijkste om te begrijpen is dat Palestina niet de enige kwestie is. Palestijnen zijn niet speciaal. Wat ze wel zijn is niet minder recht hebbend op vrijheid, rechtvaardigheid en gelijkheid. Uiteindelijk vechten we denk ik tegen onderdrukking waar we die ook maar tegenkomen. Of het nu gaat om gender, seksualiteit of staatsonderdrukking of om een bepaalde etniciteit die aangevallen wordt. Dit gaat niet over Palestina of over een vlag. Dit gaat ook niet over een natiestaat en niet over een religie. Dit gaat over wat een volk aangedaan wordt. Ik spreek me uit tegen seksisme, patriarchaat en homofobie. Wanneer ik zeg dat ik tegen racisme en tegen onderdrukking ben, dan stopt dat niet bij kleurlijnen. De notie dat we rechten opzij kunnen zetten omwille van iemands seksualiteit of geslacht, is fundamenteel belachelijk.”

no means no
but maybes
pervade society
through patriarchy
culture, magazines
blaming the victim
not believing the victim
she came forward
but we have more questions
for the victim

lives in a world of maybe
it’s easier to turn away
than to take a stance
no means no
that extends beyond
your mother or sister
no means no
what do you not understand
about the words that she’s saying

a woman’s body
is a woman’s body
no means no
there’s nothing maybe
about rape

Een deel uit het nog niet eerder gepubliceerde gedicht van Remi Kanazi over vrouwenrechten.

Wat zou je zeggen tegen je fans die het daarmee oneens zijn?

“Ik ben hier niet om iemand een schouderklopje te geven of om iemands ego te masseren. Ik begon te schrijven terwijl bommen vielen op Gaza. De absolute bruutheid van het zionisme bewoog me om te schrijven. Seksueel geweld is onderbelicht in de VS en mensen worden behandeld als tweederangsburgers omwille van hun seksualiteit. Er zou geen schaamte of in twijfel trekken moeten zijn bij het bestrijden van alle vormen van onderdrukking. Ik zal blijven schrijven over vrouwenkwesties en holebirechten en de rechten van iedereen, ook al is het ongemakkelijk. Uiteindelijk is Palestina ook altijd een ongemakkelijk onderwerp geweest. Het was altijd een kwestie die genegeerd werd. We zouden alle vormen van onderdrukking moeten bespreken in onze gemeenschappen, maakt niet uit in welke vorm het voorkomt.”

 Welke gemeenschappen bedoel je?

“Ik werk veel binnen de activistische gemeenschap waar ik veel groepen zie die zich gedragen alsof ze het racisme voorbij zijn, voorbij seksisme en voorbij homofobie, terwijl ze dat niet zijn. Seksisme is iets dat bestaat over de hele wereld, in alle gemeenschappen en het moet aangepakt worden. Dus vind ik de notie dat Arabieren en moslims achterlijke, seksistische dieren zijn terwijl blanke mensen die geboren worden in het Westen verlicht zijn, een absoluut vals en racistisch concept. Seksisme en patriarchaat zijn globale problemen die we moeten bespreken en bestrijden. Vooral mannen, mannen van de wereld moeten zich ertegen uitspreken en niet gewoon op hun handen zitten. Op je handen zitten is een vorm van stilte en van toestaan van onderdrukking.”

Je zal dus nooit iets filteren uit je optredens?

“De enige situatie waarin ik mijn werk censureer is wanneer er veel kinderen rondlopen. Dan vloek ik niet zoveel. Als er veel kinderen in het publiek zitten dan zal ik het gedicht over verkrachting niet gebruiken omdat het seksueel zeer expliciet is. Maar ik zou mezelf nooit het zwijgen opleggen of mezelf of waar ik voor sta anders voorstellen dan het is.”

 

Mensen noemen je een boze dichter. Vandaag nog zei iemand me dat je veel woede hebt in een video waar je praat over Palestina. Stoort jou dat?

“Ik ben geklasseerd en gelabeld als de boze of politieke dichter, maar ik treed op en schrijf met veel hoop. Het is heel makkelijk om iemand boos te noemen. Als jouw familie werd gebombardeerd en je huis gestolen, dan zou je ook woedend zijn. Het probleem is nooit de emotie, maar wat we doen met die emotie. Woede is niet het probleem en je kan het kanaliseren op een positieve manier. Ik zeg niet gewoon ‘Ik ben boos, fuck de wereld’. Ik hou niet eens van het woord boos. Ik ben gepassioneerd. Dit zijn onderwerpen waar ik om geef omdat ik een betere wereld wil zien.

Martin Luther King werd ‘boos’ genoemd en nog erger toen hij sprak over de oorlog in Vietnam of over de klassenstrijd in Amerika. Het is een aantijging die gebruikt werd tegen leiders, activisten en organisatoren. Als je kijkt naar de strijd in Zuid-Afrika, dan was het niet gewoon ‘de boze zwarten die gewoon niet kunnen omgaan met blanken’. Feministen worden ook ‘boze vrouwen’ genoemd. Er hoort een privilege bij het niet boos zijn. Mijn doel is om mensen te activeren, zelfs als ze al solidair zijn. Ik wil dat ze die volgende stap zetten. Er was een tijd dat ik ook niet die volgende stap zette.”

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=uaGNfKabwfQ]

Wat kan die volgende stap zijn?

“Toen ik voor het eerst schreef als een dichter, schreef ik veel over opgroeien als Palestijn in Amerika en vage concepten van een vrij Palestina. Dat was belangrijk in mijn groei als dichter en als activist. Maar na een tijdje begon ik een leegte te voelen en dus startte ik met lesgeven in workshops. Ik begon te experimenteren met nieuwe types van werken terwijl ik mijn visie verbreedde en mezelf uitdaagde als schrijver. Daarna begon ik te werken voor BDS omdat ik me niet volledig geactiveerd voelde. Niet iedereen kan voor een BDS campagne werken en organiseren, maar er zijn vele manieren waarop we steun kunnen tonen. Of je nu een lokale organisatie steunt, een website bouwt, een Facebook of Twitter account beheert voor een organisatie, helpt met het schrijven en bewerken van brieven of met het helpen van een nieuwe organisatie die geprofessionaliseerd moet worden. Het is ook belangrijk om Palestijnen te laten spreken over Palestina.”

Je bedoelt zoals de Belgische ‘Nuff Said en Al Mawada deden: jou uitnodigen om te spreken voor een Belgisch publiek?

“Te vaak vertrouwen we op een niet-Palestijnse stem omdat die gezien wordt als makkelijker om te accepteren. We mogen dit racisme niet voeden. Solidaire stemmen zijn zeer belangrijk, het is essentieel om een breed spectrum te bouwen van gemeenschappen en de diversiteit van stemmen voor Palestijnse rechten is een van onze krachten. Toch kunnen we de Palestijnse stem niet doodzwijgen of opzij schuiven. We moeten doorgaan met stemmen uit Palestina te laten horen, om platformen te creëren in plaats van obstakels voor de Palestijnse stem en het Palestijnse verhaal.

De oproep voor BDS komt van het Palestijnse sociale middenveld. Deze oproep vraagt de wereld om zijn banden van medeplichtigheid met de Israëlische apartheid, de bezetting en de etnische zuivering te verbreken. Dat sociale middenveld vraagt om schendingen van internationaal recht en misdaden tegen de menselijkheid aan te klagen. We doen geen liefdadigheid voor Palestijnen. Ze zijn geen slachtoffers met behoefte aan hulp, ze zijn een bezet en onderdrukt volk met behoefte aan vrijheid. Ons belastinggeld, onze wapenfabrikanten en politici staan die vrijheid in de weg. Het is essentieel dat we daar iets aan doen en dat mensen over de hele wereld voor Palestijnse rechten staan, aan de juiste kant van de geschiedenis. We kunnen niet gewoon rond de keukentafel zitten en praten over al het slechte dat in de wereld gebeurt. Als we verandering willen zien, dan moeten we een actief onderdeel zijn van het proces voor verandering.”

Coverfoto: © Carlo Vivenzio

Comments

This post is also available in: English