‘Pleintjes zijn voor ‘allochtonen’ wat de Scouts voor mij waren’

Matthias Schoenarts & Karim Bachar
Matthias Schoenarts & Karim Bachar

Zeg niet gauw hangjongere tegen een gastje dat op een pleintje woest tegen een bal staat te trappen. Je zou het maar eens kunnen hebben over de nieuwe Dembélé. Of een toptalent dat de Gouden Schoen wel eens twee maal zou kunnen winnen (Karim Bachar, nvdr.). Op de betonnen voetbalvelden in Antwerpen ontkiemden al heel wat jonge zaadjes tot heuse talentbommen. Vaak is zo’n pleintje ook een tweede nest van jongeren die opgroeien in een grootstedelijke context. “Het pleintje is de plaats waar je vrienden voor het leven maakt”, aldus zaalvoetbal-icoon Karim Bachar. Productiehuis nummer10 maakte met ‘De Pleintjes’ een intrigerende documentaire over de pleintjescultuur in Antwerpen. al.arte.magazine had een gesprekje met documentairemaker Robbe van Lier en Karim Bachar, één van de hoofdpersonages.

Een documentaire over pleintjes, hoe komt iemand op zo’n idee?
Robbe Van Lier: Wij speelden al langer met het idee om een documentaire te maken over zaal- en straatvoetbal. We vonden dit jaar het ideaal moment om onze film te maken. Het is een jaar waarin voetbal heel dichtbij ons staat. Zo vond het EK Zaalvoetbal plaats in Antwerpen. En dan is er natuurlijk ook het WK in Brazilië. Kortom, die typische voetbalsfeer hangt in de lucht. We zijn wat research gaan doen. We zijn met een aantal mensen gaan praten. We hoorden zo veel interessante verhalen! Toen wisten we: deze docu moeten we gewoon maken! De eerste verkenningsgesprekken en research vonden plaats in oktober. In februari zijn we beginnen filmen.

In Antwerpen zijn er wel zo’n honderden pleintjes. Heb je die allemaal afgeschuimd?
Robbe: Antwerpen telt inderdaad veel pleintjes. Aanvankelijk wilden we een tocht maken langs alle pleintjes. Maar dat waren er te veel om een samenhangend geheel van te maken. Alle pleintjes hebben wellicht een boeiend verhaal. Maar wij hebben de beste pleintjes met de boeiendste verhalen geselecteerd. Zonder afbreuk te doen aan andere pleintjes, natuurlijk.

Karim, wat was jouw reactie toen ze je voor de documentaire vroegen?
Karim Bachar: Ik reageerde eerst voorzichtig. De media willen een verhaal. Maar je weet soms niet welke richting ze daarmee uit willen. Er heerst een negatief imago over zulke pleintjes. Lawaai, drugs en vechtpartijen, dat denken de meesten over pleintjes. Maar toen de makers en ik elkaar beter leerden kennen, groeide het vertrouwen. Ik had al gauw een goed gevoel. Ook de andere spelers waren ervan overtuigd dat Robbe en zijn ploeg er een mooi verhaal van wilden maken. Er was genoeg vertrouwen. Uiteindelijk ben ik heel blij dat ik heb ingestemd. De documentaire is boeiend. Het brengt geen eenzijdig beeld brengt van de pleintjes en de jongeren. Vooral veel jongeren zullen zich herkennen in die verhalen. Op de pleintjes speelt een deel van ons leven af. De mooiste herinneringen zijn vereeuwigd op de pleintjes.

Robbe: We merkten al gauw dat sleutelfiguren zoals Karim Bachar veel respect genoten bij de Antwerpse gasten . Ook Mohammed Zemmouri, de peetvader van de Pleintjes, heeft een invloed op die jongeren. Op den duur verspreidde het nieuws zich en wist iedereen wat we nu precies wilden doen. Dat was heel tof. Toch wisten we vooraf niet wat we moesten verwachten. De pleintjes kampen inderdaad met een negatief imago. Als die pleintjes in het nieuws komen, dan is het vaak negatief. Maar we wisten ook wel: er hangen daar tussen de netten en het betonnen veld ook mooie verhalen. Je moet die verhalen enkel vangen. Zonder er een rozengeur en maneschijn-verhaal van te maken. Natuurlijk snap je wel dat mensen denken: ‘wat komen jullie hier nu weer op onze pleintjes doen? Al de tien vorige die er met een camera stonden, die hebben ons enkel slecht afgeschilderd.’

Moussa Dembélé

Moussa Dembélé

Karim, wat was jouw pleintje en wat gebeurde er dan allemaal op zo’n pleintje?
“Ik ben van het Sint-Andriesplaats, het Vismarktje en het Turks Park. Dat zijn de plaatsen waar ik heel lang heb gevoetbald en gespeeld. Ik heb er lange dagen gesleten/versleten (lacht). Een pleintje is een heilige plek. Daar leer je alles, er gebeurt alles, je geeft elkaar bijnamen, je maakt er vrienden voor het leven… Ook al zie je die mensen amper, dat zijn mensen die je bijblijven. Ik kan me nog amper herinneren wie mijn klasgenoten zijn. Maar de gasten van het pleintje? Die vergeet ik niet. Dat waren allemaal beste vrienden. Broers zelfs. Op zo’n pleintje breng je lange dagen door. Je creëert een band. Je weet hoe dat gaat, hé. Je gaat met het geld dat je op zak hebt een blikje cola halen. En je weet: dat drinken is niet voor jou alleen, je geeft het door. Frietjes halen? Dat is voor iedereen. (lacht) Op het pleintje leer je belangrijke waarden zoals solidariteit en vrijgevigheid. Buitenstaanders hielden we wel van op een afstand. We verdedigden ons pleintje. Sjotte er een gast tegen ons bankje of kwamen ze het pleintje vervuilen? Dan verdedigden we ons pleintje met hart en ziel.”

Op welke leeftijd verlaat je zo’n pleintje?
Karim: Ik was vrij oud hoor. Ik denk toch 17 of 18 jaar. Dat is al vrij oud, maar je doet er dan andere dingen: wat chillen op een bankje, af en toe naar een matchke van de gasten kijken. Maar ik plak nog steeds op het pleintje, hoor (lacht) En dat is op de Dageraadplaats in Zurenborg. Maar je vindt me er niet op de terrasjes, he. Ik zit echt op het pleintje in het midden. Ik neem dan bijvoorbeeld mijn kinderen mee. Veel gasten van mijn leeftijd voelen ons echt op ons gemak op zo’n pleintje. Als wij iets willen drinken, gaan wij naar de winkel. Een blikje cola halen. Op het terras zitten, zegt ons niets. Ik weet niet waarom, maar we kunnen dat niet loslaten, het zit erin.

Robbe, voor jou waren pleintjes tot hiertoe onbekend terrein. Hoe ervoer jij ze?
Robbe: Ik heb vroeger wel eens een keer op zo’n pleintje gevoetbald. Maar dat was heel sporadisch. Ik had tijdens het draaien wel wat spijt. Zoals Karim zegt: je ziet heel mooie zaken ontstaan op zo’n pleintje. De verhalen op zo’n pleintje deden me vooral terugdenken aan mijn eigen jeugd. Voor mij was naar de jeugdbeweging en de Scouts gaan vergelijkbaar. Mijn beste vrienden zijn nog altijd de jongens van de Scouts, die ik nooit in mijn leven zou vergeten of verliezen.

Zou jij je zoon op zo’n pleintje laten voetballen?
Robbe: Ja, zeker! Vroeger was er blijkbaar wel een mix van culturen op de pleintjes, vertelden de oudere pleintjesvoetballers ons. Nu zijn het vooral ‘allochtonen’. Dat is best wel jammer. Hoe dat komt? Mensen hebben angst om hun kinderen op zo’n pleintje te laten spelen. Terwijl dat volledig onterecht is.

zemmouri

Mohamed Zemmouri

Is het de bedoeling om met die film een positieve beeldvorming van de pleintjes teweeg te brengen?
Robbe: De doorsnee-Vlaming kent de betekenis niet van een plein. Ik hoop echt dat ik dat negatief beeld wat kan bijstellen. Ik hoop dat de kijkers geconfronteerd gaan worden en dat ze gaan zien dat racisme bestaat. Dat het ongelooflijk hard is en niet is verzonnen. Op dat vlak hoop ik echt dat het een slap in the face is voor veel mensen. Aan de andere kant hoop ik dat de schone verhalen ook gewoon mensen kan ontroeren. Dat we niet bang hoeven te zijn. Meer nog, we moet die pleintjes en de jongeren ondersteunen. Dat is de toekomst. Zeker voor een stad als Antwerpen.

Karim: Als je weet dat er in deze stad nog honderdduizend mensen bijkomen, dan moet je openbare ruimtes hebben en creëren. Niet elk kind heeft een tuin of heeft een plek om zich uit te leven en zichzelf te zijn. Als ik op zo’n pleintje was en ik moest plassen of ik wilde wat water drinken, dan ging ik niet naar huis. Als jonge gast lijkt je huis ver weg! Dus wat deden we dan? We gingen gewoon bij de mensen aanbellen. Dat was leuk! We kregen zelfs snoepjes, de mensen waren vriendelijk. Dat acht ik in deze tijd niet meer mogelijk.

Robbe, je brengt niet enkel verhalen over voetballers. Je zoomt ook in op de Kielse hiphop formatie NoMoBs
Die zijn onbekend voor de doorsnee-Vlaming. Maar die hebben, zonder dat iemand het doorhad van de mainstreammedia, 350.000 views op Youtube. Dat is gigantisch, die zijn wereldberoemd op het Kiel. Die hebben elkaar ook leren kennen op het pleintje. Pleintjes draaien niet enkel om voetbal, maar je leert elkaar kennen. “Ah jij kunt rappen, kom bij ons groepke”. Daarom past NoMoBs perfect in de documentaire. Ze tonen wat er allemaal mogelijk is op zo’n pleintje.

Karim, wat trekt je als jongere zo aan in zo’n pleintje?
Karim: Hoe je het draait of keert, het is gewoon de goedkoopste manier om een activiteit te doen. Je trekt naar het pleintje. En wat heb je nodig? Een bal. Meer niet. Wij kochten wat frisdrank als wij een klein beetje geld hadden. Maar daarbuiten hadden we niets nodig. Een pleintje is eigenlijk ook wel georganiseerd. Het was de uitvalsbasis voor elke activiteit. Vanuit het plein vertrokken alle afspraken. Gingen we zwemmen? Dan kwamen we samen op het pleintje. Zocht je je maat? Dan waren er twee opties: ofwel was hij thuis ofwel zat die op het plein. Of de mannen op het plein wisten waar de rest was. Die pleintjes betekenen zoveel. Ik heb me doodgevoetbald op het plein. Maar ik heb uiteindelijk veel te danken aan die voetbal. Ik zou me niet kunnen inbeelden waar ik vandaag zou staan zonder voetbal. Ik heb zo veel kansen gekregen en ze ook gegrepen. Ik ben zoals sommige politici opgegroeid in een sociale woonwijk. We hadden het ook niet breed. Maar ik heb het moeilijk met sommigen die zeggen dat je alles in eigen handen hebt om het waar te maken. Ik heb geluk gehad. En eigenlijk mag dat niet afhangen van geluk. Talenten en kwaliteiten kunnen je ver brengen. Maar je geraakt er niet altijd. Dat geldt uiteraard voor vele mensen. Maar als je een migratieachtergrond hebt, dan liggen er op je weg een pak meer struikelblokken.

Robbe: Het zou ook fijn als kijkers na de docu geen boog rond het pleintje zouden maken. Dat ze niet zouden bibberen. Het is gek als je ziet dat mensen voor Dembélé op de banken enthousiast staan te klappen, terwijl ze voor de jongens op de pleintjes een omweg maken. Dat zijn nochtans dezelfde talenten. Hopelijk beseffen ze dat de pleintjes nog talenten herbergen en dat ze die gasten moeten stimuleren. Nu gaat er nog te veel talent verloren op die pleintjes. Moesten we er veel meer in investeren, dan zou er veel meer talent uitkomen. Nu zijn het de uitzonderingen die het naar de top maken. Maar het zou de regel moeten zijn.

Je vertoon de première in De Roma. Is die keuze toevallig?
We hebben voor de première bewust voor De Roma gekozen. Als er een plek is waar het moet getoond worden, dan toch daar! De Roma ligt in hartje Borgerhout, er liggen heel veel beroemde pleintjes rond. En het is gewoon ook een buitengewoon mooie zaal.

Tenslotte, ik zag dat jullie ook een top tien hebben opgesteld van Pleintjes-taal. Heb je die intussen al onder de knie, Robbe?
Ik merk dat ik met mijn collega’s onderling af en toe zo’n woord tussengooi, omdat je er tijdens de opnames mee vertrouwd raakt. Zoals het woord drarries (lacht).

De Pleintjes gaat op vrijdag 6 juni in première in De Roma. De zender Canvas heeft ondertussen ook de film aangekocht. Kan je niet wachten? De Pleintjes kan je nu al bestellen via www.depleintjes.be en op 7 juni als eerste genieten van de Antwerpse straatvoetballers via een stream en de HD downloadlink.

Comments

Geef een reactie