Palestijnse circus: creatieve acts tussen realiteit en hoop

Palestinian Circus School

© Palestinian Circus School

De voorbije weken trok de Palestijnse Circusschool opnieuw door België langs verschillende locaties met het thema ‘Kol Saber!’. Het reizende gezelschap uit Ramallah (Palestina) wijkt af van het traditionele circus met de grote tent en dierentemmers. Wat zeker niet ontbreekt, zijn de circusklassiekers zoals acrobatiek en clownerie die op een bijzondere manier worden opgevoerd. De Palestijnse jongeren gebruiken het circus om hun verhaal te vertellen aan de wereld.

De Palestijnse Circusschool is in 2006 opgericht door de Belgische Jessika Devlieghere en haar Palestijnse man Shadi Zmorrod en geeft les aan ongeveer 170 kinderen en jongeren van 9 tot 27 jaar in verschillende delen van de bezette Palestijnse gebieden. Shadi Zmorrod is de voormalige artistiek directeur van het Joodse Jerusalem Circus en startte met de circusschool na de weigering van dat gezelschap om Palestijnse kinderen te laten meedoen. Een cultureel verzet tegen de bezetting en de dagelijkse dreiging. De school wil kinderen een plaats geven waar ze even aan de dagelijkse deprimerende realiteit kunnen ontsnappen, en hen zoals elke circusfamilie een hecht en veilig oord bieden waar ze zich kunnen ontwikkelen op creatief, sociaal en psychologisch vlak. Een artistieke wereld waar ze plezier ontdekken, waar ze hoop omarmen, een positief zelfbeeld creëren en in een team leren werken.

Kol Saber - © Veronique Vercheval

Kol Saber – © Veronique Vercheval


Meer dan een school

Enkele van de studenten van het eerste uur groeiden uit tot lokale trainers in de basistechnieken van acrobatie, jongleren, trapeze, flowersticks, pois en clowning. Ze gingen met verrassende voorstellingen op toernee naar alle vluchtelingenkampen in de bezette gebieden. Ook traden ze in het buitenland op, zoals in Frankrijk en België. Eén van deze trainers is Fadi Zmorrod. “Ik heb nooit iets van circus gedaan voor ik begon. Na drie intensieve weken was ik verrast over mijn fysieke mogelijkheden. Het is therapie. Ik gebruik het om spanning los te laten. ” Dat de jongeren meer leren over hun cultuur en ook daarnaast leren vertrouwen maakt de Palestijnse circusschool meer dan zo maar een school. “We gingen naar andere steden. Het moeilijkste vond ik de vele checkpoints, want ze maakten me nerveus. Maar ik leerde ook meer over mijn cultuur. We moesten bepaalde ouderwetse normen breken zoals ‘mannen zijn sterker’ en ‘meisjes zijn leuker’. Elkaar aanraken is ook verboden. We moeten fysiek zijn zonder elkaar te raken. Daarbij is ook vertrouwen een belangrijke factor. Meisjes hebben minder vertrouwen. We leren over genderrollen en emancipatie.”

De jongeren hadden iets nodig om naar uit te kijken om zo hun eigen leven in handen te nemen. Met de circusschool is dit mogelijk, en zo hoeven ze niet constant onder angst te leven. Volgens Noor Abu Rob, ook een van de jonge artiesten, was het moeilijk om op te groeien. “We hadden enkel de straat en soms konden we niet naar school gaan wegens een uitgaansverbod. Circus is voor mij een open wereld. Ik kan mezelf beter uitdrukken door het circus dan door woorden.”

Kol Saber - © Lucia Ahmad

Kol Saber – © Lucia Ahmad

Kol Saber!

Kol Saber - © Veronique Vercheval

Kol Saber – © Veronique Vercheval

Bij hun eerste bezoek in 2008 traden ze op met de geëngageerde voorstelling ‘Circus behind the wall’. De opvoering gebaseerd op het dagelijkse leven van de Palestijnen waarin scheiding centraal staat. De titel verwijst naar de muur die Israël scheidt van de Palestijnse gebieden.

In België tonen ze met hun nieuwe moderne circusproductie ‘Kol Saber!’ de verschillende realiteiten van in de straat te leven. Een verhaal van de voortdurende uitdaging om te ontsnappen aan de externe macht die over hun leven heerst.

Kol Saber!, dat letterlijk ‘eet (de zoete vrucht van) de cactus’ en figuurlijk ‘eet geduld’ betekent, vertelt het verhaal van jongeren wachtend op een verandering in hun samenleving. De jongeren ondernemen daartoe van alles en blijven geloven in hoop maar uiteindelijk leggen ze zich erbij neer dat hun leven hetzelfde blijft. De vertoning van 14 december in de Borgerhoutse concertzaal De Roma werd overschaduwd door de dood van de 17-jarige Mohammad Ziad Al-Salaymeh die op zijn verjaardag vlak bij een checkpoint gedood werd door een Israëlische soldaat. Mohammad ging taart halen en werd onder vuur genomen omdat de soldaten dachten dat hij een pistool bij zich droeg. Later meldt de Israëlische krant Haaretz dat hij een speelgoedgeweer bij zich droeg. Hij was één van de leerlingen van de Palestijnse circusschool. Dat nieuws raakte de jongeren en oprichters van het gezelschap diep. Jessika Devlieghere hield een emotionele toespraak en het gezelschap droeg de show op aan Mohammad al-Salaymeh en de vele andere onschuldige slachtoffers. Het was trouwens niet de eerste keer dat er kaarsjes werden gebrand. In 2008 deden ze hetzelfde en werd er ook een minuut stilte gehouden. De jongeren hopen dat dit de laatste keer is.

Ahmad Abu Taleb - © Vince Buyssens

Ahmad Abu Taleb – © Vince Buyssens

Ahmad Abu Taleb (21 jaar) uit Jenin speelt nu al 4,5 jaar bij het Palestijns Circus. “Voor mij betekent het circus een manier om mijn verhaal en dat van het Palestijnse volk op een creatieve manier aan de wereld te tonen. We verloren onlangs onze collega Mohammad al-Salaymeh. Hoeveel gruwelijkheden we ook meemaken, we vinden steeds opnieuw de kracht om op te treden. Want voor elke Mohammad die er sterft door Israëlisch geweld staan we nog gedrevener op het podium.”

 

De opvoering was verre van traditioneel circus met een opeenvolging van acts, maar eerder een verhaal met diepgang, poëtisch verteld met dans en circustechnieken als jongleren, luchtacrobatiek, evenwichtsacts en sprongen. Met jassen die dansen voor het leven, samenkomen en uiteengaan, vechten, samenleven, in een gespannen context, totdat een mysterieuze jas uit de lucht valt en alle regels van het spel veranderen. ‘Kol Saber!’ portretteert de strijd tussen de opgelegde realiteit en de gewenste droom. Een voorstelling die voortkomt uit de vele interne en externe conflicten die het leven van de jongeren domineren.

Kol Saber - © Lucia Ahmad

Kol Saber – © Lucia Ahmad

Het project geeft jongeren een gevoel van waardigheid en is een manier om niet langer enkel slachtoffer te zijn in een mensonterend conflict maar om fier Palestijn te zijn

Artiesten: Ahmed Abu Taleb, Fadi Zmorrod, Mohammed Abu Taleb, Mohammed Abu Sakha en Noor Abu Rob
Regie: Shadi Zmorrod
Kostuums: Fadila Aalouchi

 

Comments

This post is also available in: English