De queeste naar het hart van de islam

cover_spp_front

Drie jaar lang voerde de christelijke theoloog Jonas Slaats openhartige gesprekken met invloedrijke spirituele figuren en artiesten uit de islamitische wereld.  De bedoeling? Doordringen tot de ziel en het hart van de islam. Een diepgaande weerslag van de gesprekken met zestien intellectuelen pende hij neer in zijn boek Soefi’s, punkers en poëten.

Nu, poëzie in de islam hoeft geen uitleg. De islamitische wereld heeft een lange en rijke traditie in de dichtkunst. De Koran op zich is een fraai staaltje van poëzie op zijn best. Maar punkers, moslimpunkers dan nog wel? Rauwe en snelle punkmuziek ingegeven door de Koran, dat was een verrassende nieuwigheid. Nieuw is deze subcultuur nochtans niet. De Amerikaanse auteur Michael Muhammed Knight schreef in 2003 het boek Taqwacores, een verhaal over een moslimpunkhuis in New York. Het boek had zoveel succes dat er een geheel nieuwe subcultuur uit ontstond: de moslimpunk. Het genre verspreidt zich vanuit Amerika over heel de wereld. De aanhang groeit, al blijft het een minderheid binnen een minderheid. Binnen nog eens een minderheid. Slaats geeft ze een stem.

Niet te vangen
Ook met de gro(o)t(s)e uitzondering gaat hij in gesprek. Bijvoorbeeld theologe Amina Wadud, de eerste vrouwelijke imam in de islamitische wereld. In 2005 stond ze op in Barcelona om het gebed te leiden. Dit lokte heel wat reacties uit omdat het in de islam doorgaans de man is die het gebed leidt. Et alors? Daar komt Waduds antwoord eigenlijk op neer.  Maar gefundeerd vertelt ze aan Slaats hoe we moeten streven naar een kritische toetsing van bestaande overtuigingen om tot een feministische hervormde islam te komen.

Zo gaat het in Slaats’ boek: constructieve kritiek, milde confrontatie in het brede spectrum van moslims en moslim-zijn. Op de schommel tussen traditie en modernisme. Dat is de kloppende ziel van het boek. Het bijzonder mooie aan die ziel is dat ze niet te vangen is. De spirit van de islam wordt keer op keer doorheen het reisverslag terug gevonden ver weg van steriele analyse, schematisering of de dictatuur van het patriarchale.

Bijzondere antipode
En hoe zit dat met Soefi’s? Voor velen klinken ze niet onbekend in de oren. Voor andere even een kort lesje in soefisme. Jonas-SlaatsDit is een mystieke, spirituele beweging binnen het soennisme en het sjiisme. Door de kruisbestuiving tussen religieuze en spirituele invloeden die losstaat van een theoretische discipline laat het soefisme zich evenwel moeilijk definiëren. Soefi’s geloven dat de Koran en de sharia uiterlijke regels zijn en dat er verschillende manieren zijn om tot de innerlijke nabijheid van God te komen. Dit kan door een leven te leiden dat kennis van en liefde voor Allah centraal stelt. Daarom wordt het  soefisme ook wel de essentie of het hart van de islam genoemd. Waarbij de soefi (de aanhanger van het soefisme) zich bevrijdt van menselijke zwakheden en beperkingen en alzo tot een hogere mystieke gnosis of inzicht komt. Dit zou het hart van de islam zijn.

En dat is beslist wat anders dan al wat vaak over de islam in de media de klok slaat. De Islamitische Staat, onthoofdingen en seksslavernij. Wil je een antipode daarop, lees dan Soefi’s, punkers en poëten. Ongetwijfeld een van de bijzonderste tegenverhalen van het die hard jihadisme.

 

J.Slaats. Soefi’s, punkers en poëten. Een christen op reis door de islam. Averbode: Uitgeverij Averbode. ISBN: 9789031735808. 288 p. Prijs: €19,99.

Comments

Geef een reactie