Caïro, het mekka van de boekenliefhebber

Jaarlijks meer dan twee miljoen bezoekers, 3000 uitgevers en gemiddeld drie miljoen boeken. Met deze indrukwekkende cijfers mag de Internationale Boekenbeurs van Caïro (The Cairo International Book Fair) zich kronen tot de grootste boekenbeurs in de Arabische wereld. Tijdens de woelige tijden waarin Egypte zich momenteel bevindt, probeert de boekenbeurs zich staande te houden als groot cultureel evenement. Het is duidelijk dat de beurs niet alleen een paradijs is voor hen die van boeken houden, het wordt eveneens beschouwd als een ontmoetingsplaats waar nieuwe ideeën ontkiemen.

De oudste boekenbeurs ter wereld

De organisatoren zijn inmiddels toe aan de 44ste editie, wat van deze beurs de oudste boekenbeurs ter wereld maakt. Haar wortels gaan terug tot in het jaar 1969. Op dat moment vierde de stad Caïro haar 1000-jarig bestaan. Ter ere hiervan riep de General Egyptian Book Organisation – de grootste uitgeverij in Egypte – een internationale boekenbeurs in het leven.

Boekenliefhebbers van over de hele wereld kunnen hun hart ophalen in de tenten van diverse uitgeverijen. We vinden er niet alleen nieuwe boeken, ook oude werken staan soms voor een spotprijsje te koop. De aanwezige uitgevers, auteurs, tekenaars, drukkers en bibliothecarissen krijgen de kans om nationale en internationale contacten te leggen en netwerken uit te bouwen, wat aanzet tot een grotere culturele samenwerking tussen de verschillende landen.

Het Cultuurcafé, Tahrir avant la lettre

Naast haar culturele status heeft de boekenbeurs ook een politieke betekenis. Grenzend aan de boekententen bevindt zich al-maqha al-thaqafy, het Cultuurcafé. Dit is de locatie bij uitstek om politieke discussies te voeren. Verschillende mensen – een mix van intellectuelen, activisten, politieke persoonlijkheden en religieuze figuren – komen er samen en wisselen ideeën uit met elkaar terwijl ze koffie of thee nuttigen.

Het Cultuurcafé is de symbolische voorloper van wat het Tahrirplein vandaag de dag voor het Egyptische volk betekent. In dit koffie- en theehuis broedden de bezoekers in het verleden op plannen om te protesteren. Zo was er op de boekenbeurs een opstand tegen de deelname van Israël aan de beurs en werd er betoogd tegen de oorlogsvoering in Irak.

De boekenbeurs kreeg haar rol als belangrijke pion op het politiek toneel niet alleen door de aanwezige opposanten. Ze werd eveneens door het voormalige regime zelf gebruikt om de eigen positie te versterken. In de beginjaren stond de beurs nochtans open voor seminars van diverse intellectuelen en figuren uit de politiek en uit de media. Later groeide het wantrouwen van het regime en werd de lijst van sprekers beperkter, totdat ze alleen nog maar bestond uit personen die de meningen van het regime deelden.

In tijden van revolutie

25 januari 2011 was het startschot van de Egyptische Revolutie, een massale opstand die geleid heeft tot het einde van het Moebaraktijdperk. De beurs in Caïro vindt naar jaarlijkse gewoonte eind januari plaats en viel dus onvermijdelijk samen met deze historische gebeurtenis. Het evenement werd afgelast uit respect voor de duizenden doden en gewonden. De boekenliefhebbers vreesden dat de beurs voorgoed opgedoekt was. Hun blijdschap was dan ook groot toen de boekenbeurs in 2012 opnieuw haar deuren opende.

Deze tenten vervangen de boekenhallen van vroeger.

Toch heerste er vorig jaar een wat vreemde sfeer op de boekenbeurs. Het voormalige regime had een herstructurering van de beurs gepland en was reeds begonnen met de afbraak van de traditionele boekenhallen. In de plaats van deze gebouwen stonden nu tenten om de boeken tentoon te stellen. Aangezien heel wat uitgevers en bezoekers op 25 en 26 januari naar het Tahrirplein trokken om de Revolutie te herdenken, werd de boekenbeurs twee dagen gesloten. Opmerkelijk tijdens deze editie van de beurs was het grote aantal boeken, seminaries en poëzieavonden die speciale aandacht hadden voor de Arabische Lente en het succes van de Egyptische Revolutie.

De boekenbeurs anno 2013

Dit jaar vinden we verspreid over de boekenbeurs uitgevers uit 25 landen, waaronder 17 uit de Arabische wereld. Voor deze 44ste editie werd Libië uitgekozen als gastland. In de tent van Libië vinden we naast de vele boeken ook een fototentoonstelling over de slachtoffers die tijdens het regime van Qadhaffi vielen. Meer dan 3500 martelaars staan hier gedocumenteerd.

 

Foto links: De tent van gastland Libië
Foto rechts: Galerij met foto’s van martelaars uit Libië

 

De agenda van de boekenbeurs bestaat uit rondetafelgesprekken over o.a. de manier van boeken publiceren in Libië, het aandeel van de vrouwen in de Libische Revolutie, en de rol van jonge auteurs en activisten in de transitie van Libië. Op het programma staan ook lezingen over nieuwe boeken die gegeven worden in het Cultuurcafé. De aandacht gaat hierbij in het bijzonder uit naar nieuwe werken over de Egyptische Revolutie en de Arabische Lente en haar gevolgen. Er is eveneens ruimte voor creatieve workshops en niet te vergeten is het iedere avond poëzieavond.

Op 25 januari, ondertussen al de tweede verjaardag van de Egyptische Revolutie, was de boekenbeurs open maar met geringe activiteiten. Sommige uitgevers beslisten om pas na 25 januari hun dozen vol boeken uit te pakken. De bezoekers stromen elke dag met mondjesmaat toe, volgens velen te wijten aan de turbulente situatie in Egypte. Maar de afwezigen hebben ongelijk. De Internationale Boekenbeurs van Caïro loopt nog tot 5 februari. Anders wordt het wachten tot volgend jaar om een bezoekje te brengen aan de grootste boekenbeurs van de Arabische wereld.

Foto’s: © Ali Amen

 

Comments

This post is also available in: English