Ramadan-fundamentalisme onderweg naar Marokko

Yassine_Channouf

Beeld uit het verleden: een familie maakt zich klaar om te reizen naar Marokko.

Een échte Belgo-Marokkaan heeft nog warme herinneringen aan de reis naar Marokko met de ouders. In de spreekwoordelijke goeie ouwe tijd was de reis op zich al een avontuur. In een busje zaten ontelbare kinderen volgepropt, het dak was volgestapeld met zaken die mama en papa een jaar lang bijeen hadden gespaard en nu hadden gewikkeld in een oranje of blauwe zeil. De buren keken altijd vol bewondering en onbegrip als de pater familias met zijn zonen een hele dag op het dak van de auto, kartonnen en tassen zat te sjouwen.

Nog net voor de vader – want enkel de vader rijdt – zich goed en wel had ingevoegd op de autosnelweg schalden de stemmetjes van achter al luidkeels: “Mama, wij hebben honger!” Die ogenschijnlijk onschuldige kinderstemmetjes verhulden een meesterlijk uitgedokterd plan. De kinderen wisten verdomd goed dat de ouders heel wat proviand hadden ingeslagen voor de lange reis, en daar zat heel wat lekkers tussen.

Het waren naar alle maatstaven en criteria gouden tijden, vooral omdat we herinneringen filteren, en vaak enkel de mooie nog overblijven. Het romantiseren van het verleden is een manier om dat verleden te laten consolideren, en het een plaats te geven in het heden. Dat verleden eer ik door de jaarlijkse traditie in stand te houden: met de auto naar Marokko – zonder plastieken zeil weliswaar.

Eten

Dit jaar stond de discussie op voorhand niet in het teken van ‘wat ga ik allemaal meenemen voor wie’, maar over het al dan niet vasten onderweg.

Nog voor we vertrokken begon mijn moeder de zwaarte van de reis te relativeren. Ze zei dat als we een uur of twee voor zonsondergang zouden vertrekken, we al heel vroeg in de dag in Barcelona bij haar zus zouden aankomen. Daar kon ik dan rusten en tot zonsondergang slapen. Na het eten konden we vertrekken en dan zouden we tegen de ochtend een boot hebben genomen en ’s middags al thuis, in Marokko dus, zijn. Tussen heel die routebeschrijving door zaten natuurlijk wel enkele inshaAllahs.

Maar ik maakte haar duidelijk dat ik van plan was om onderweg te eten en te drinken, of het nu ramadan was of niet. Het kon er bij haar niet in dat ik niet van plan was om te vasten. Ze dacht zelfs dat ik blufte.

Deze schijnbaar onbenullige gebeurtenis verraadt eigenlijk hoe we omgaan met religie, en meer bepaald met een zuil ervan, het vasten. Het staat als een paal boven water dat je je vasten mag verbreken als je reist. Het is geen interpretatie van bepaalde juristen, neen, het staat in de Koran. Maar in de ogen van mijn traditionele Marokkaanse moeder beging ik ei zo na een misdaad.

De reis naar Marokko verliep vlekkeloos, enkel was, zoals gewoonlijk, de koffie in de benzinestations onderweg verschrikkelijk.

Genade

Toen we om 7 uur ’s ochtends aankwamen in Motril om de ferry naar Nador te nemen passeerde ik even langs de cafetaria in de haven voor een koffietje. Het café was goed gevuld met keurige Marokkanen, allemaal aan het nippen van een kopje koffie of glaasje muntthee, en wat twijfelachtig aan het proeven van de Spaanse churros. Snel riep ik mijn moeder die in de auto wachtte en zei tegen haar dat ik haar wat wou tonen.

Ik wees naar die keurige hujjaj, je weet wel, de mannen van middelbare leeftijd die gekleed zijn in een le’baya en een baardje hebben, en die in de ogen van de eerste generatie Marokkaanse migranten de belichaming zijn van de nette, keurige, beleefde, vrome mannen. Zij waren gezellig aan het eten en aan het keuvelen met het gezin, blij dat de lastigste fase van de reis voorbij was en dat aan de andere kant van de zee het thuisland op hen zat te wachten.

Mijn moeder lachte toen ze besefte dat dit het tafereel was dat ik haar wou tonen. Ik was blijkbaar niet de enige ketter in tha house.

In deze maand van genade is het belangrijk om te beseffen dat onze godsdienst yusr (gemak) is, en niet ‘usr (moeilijkheid), en in de maand van genade moeten we, meer dan ooit, beseffen dat we genadevol moeten omgaan met onze medemens, en ook met onszelf. En dat lijken we vaak te vergeten.

Ramadan Kareem.

Tijdens de ramadan bloggen verschillende personen voor al.arte.magazine over hun ramadanbelevenis. Het overzicht van de artikels in deze blogreeks vind je hier.

Comments