Stefan Turk maakt illustraties als middel ter verheffing

From the series 'Figures' © Stefan Turk
From the series 'Figures' © Stefan Turk
Uit de serie 'Figures' © Stefan Turk

Uit de serie ‘Figures’ © Stefan Turk

“Hedendaagse kunst is vaak een afspiegeling van wat er gaande is in de maatschappij en focust vooral op uiterlijkheden. Veel kunstenaars shockeren of proberen mensen met hun werk aan het denken te zetten. Ik probeer een link te leggen met innerlijke beleving. Op die manier hoop ik mijn publiek in positieve zin te beïnvloeden, op subtiele wijze wakker te schudden.”

Stefan Turk (1974, Triëst) is een Sloveense kunstenaar en kunsthistoricus die woont en werkt in het uiterste noordoosten van Italië. Als artistiek leider en docent is hij actief binnen diverse lokale culturele instellingen en scholen die creatieve workshops en zomerkampen voor kinderen organiseren. Daarnaast is hij een vaste illustrator van het gerenommeerde Sloveense kindertijdschrift Galeb.

Uit de serie 'Sufi'; Mulla Nasruddin © Stefan Turk

Uit de serie ‘Sufi’; Mulla Nasruddin © Stefan Turk

Kaleidoscopisch werk
Stefans kleurrijke kunst spreekt de verbeelding aan en inspireert door de veelvuldige toepassing van vele lagen, zowel letterlijk als figuurlijk. Zijn diverse stijlen en technieken omvatten kinderboekenillustraties, landschappen, figuratieve kunst en meer abstract werk. Een significant deel van zijn werk is duidelijk geïnspireerd door de Maghreb en de Mashriq, ofwel Noordwest Afrika en het Midden-Oosten. Berberse symbolen en Arabische geometrische patronen wisselt Stefan daarin af met thematiek uit de populaire middeleeuwse soefi verhalen van Attar, Rumi en de vaak hilarische maar onderhoudende leringen die geënt zijn op Mulla Nasruddin. Omdat Stefans werk me meer en meer aansprak besloot ik hem te vragen naar zijn achtergrond en artistieke ontwikkeling.

Je hebt een specifieke visie op wat kunst is en wat het doet met mensen. Hoe zou je dat omschrijven?
“Veranderende trends en kansen op de markt conditioneren tot op zekere hoogte de keuzes die een kunstenaar maakt. Wat dat betreft ben ik van mening dat het ethische uitgangspunt en de intentie van een kunstenaar enorm relevant zijn. Ikzelf probeer een positief effect en inspirerende ervaring te bewerkstelligen door bewust met kleur en vorm te spelen in mijn werk. Op die manier kan ik mensen hun onderbewustzijn ten goede raken. Kunst kan tegenwoordig gerelateerd zijn aan van alles, van muziek en literatuur tot de wegwerpmaatschappij of het imago en de geschiedenis van een land. Kunstenaars staan daarmee (wellicht te) vrijelijk in verbinding met allerlei subculturen. De vooralsnog oudste vondsten die duiden op het bestaan van de mens laten ons zien dat diens creativiteit te maken had met zijn (of haar) confrontatie met zijn leefomgeving. De nauwe band met de natuur of liever gezegd de mens zijn verering ervan en angst ervoor leidde uiteindelijk tot de creatie van allerlei soorten gereedschap die de mens in staat stelden te overleven en zijn lot te accepteren of te veranderen.”

Hoe verhoudt die context zich ten aanzien van kunst in de moderne maatschappij in jouw ogen?
“In het verleden dienden artistieke activiteiten de gemeenschap omdat het mensen persoonlijk meer zingeving verschafte maar ook het leven in algemene zin verrijkte. Klassieke wijsgeren als Pythagoras, Plato en Boethius beschouwden kunst als een manier om in spiritueel opzicht te groeien. In hun ogen was kunst een wetenschap op zich, met een specifieke betekenis en toepassing. Alles had een reden en betekenis. Er is een opvallend verschil tussen deze benadering, waarover zij veelvuldig schreven, en de huidige wijdverbreide manier waarop naar kunst wordt gekeken. Een aantal 20e eeuwse schrijvers greep terug op het oudere idee en besteedden hier veel aandacht aan, zoals Ananda Kentish Coomaraswamy, Tithus Burckhardt en Pavel Florentsky. Zij maakten duidelijk dat kunst in die eeuwenoude zin nog steeds in Europa en Azië te vinden is en dat het bijbehorende concept van schoonheid niet alleen strikt verbonden was met het doel van het werk in kwestie maar ook met het vermogen van de kunstenaar dit te interpreteren. In dat opzicht waren de ethische en morele waarden van de kunstenaar ook belangrijk omdat deze in diens werk weerspiegeld worden.”

Kan je dat uitleggen aan de hand van je eigen ervaring?
“Als mijn gedachten niet helder zijn zie ik dat terug in wat ik maak. De juiste houding en een bepaalde mate van innerlijke harmonie zijn daarom in mijn ogen essentieel voor iedere artistieke uiting. Maar de doelmatige context van een werk is ook belangrijk. In eeuwenoude kunstwerken in de vorm van tempels, kathedralen, moskeeën, tapijten, sculpturen en schilderijen zien we nog steeds universele natuurwetten verbeeld die indertijd bedoeld waren om mensen te stimuleren na te denken over hun leven en zijnstoestand. De gebruikte symbolen, kleuren, decoraties, vormen et cetera spreken een eigen taal en onthullen hun verhaal aan wie een en ander weet te ‘vertalen’.”

Uit de serie 'Portae aureae' © Stefan Turk

Uit de serie ‘Portae aureae’ © Stefan Turk

Hoe beschouw jij dan de rol van publiek en de onderliggende motivatie van een kunstenaar?
“Wat is een kunstenaar zonder publiek? Net als binnen andere vakgebieden bepalen en beïnvloeden anderen het succes en het werk van een kunstenaar. De meeste kunstenaars hopen toch op erkenning en waardering. Vanuit dat oogpunt kun je ook kijken naar het belang en de relevantheid van signatuur, het bepalende kenmerk van het werk van een kunstenaar dat het zijn eigenheid verschaft. Maar er is een groot verschil tussen de notie van ‘kunstenaar’ vroeger en nu. Het was bijvoorbeeld niet gebruikelijk om je eigen naam te verbinden aan je kunstwerk in de middeleeuwen en binnen de traditionele Oriëntaalse kunst. De kunstenaar was als vakman een instrument van de goddelijke wil. Anders dan vandaag de dag leidde een dergelijke kunstenaar een bepaald soort leven en werkte hij naar bepaalde regels en instructies die bepalend waren voor het resultaat van zijn werk. Was er al sprake van enige innovatie dan was dat in overeenstemming met gevolgde tradities.”

Een innerlijke reis
Stefans artistieke onderzoek heeft ook te maken met zijn innerlijke ontwikkeling. “Mijn doel binnen de kunst is onlosmakelijk verbonden met mijn streven om mijn visie op en ervaring van de wereld te veranderen. De afgelopen jaren heb ik daarom diverse lezingen bijgewoond waarin de individuele ontwikkeling van mensen centraal stond.” Inspiratie haalt Stefan niet alleen uit zijn interesse in en passie voor antieke kunst maar ook uit het werk en gedachtegoed van meer hedendaagse kunstenaars zoals Vasilij Kandinsky en Paul Klee, die de beleving van kinderen verkenden en benaderden.

Uit de serie 'Children's book illustrations' © Stefan Turk

Uit de serie ‘Children’s book illustrations’ © Stefan Turk

“Dat had grote invloed op mijn workshops voor schoolgaande kinderen en de creative labs, net als wereldmythes, ‘primitieve’ kunst en kunst uit de Oriënt. In dat soort werk zie je dat de makers ervan op een eenvoudige maar fantasierijke en onschuldige wijze naar de wereld kijken, precies zoals kinderen doen.”

Dus, in vergelijking met volwassenen..?
“Een kind zal zijn omgeving altijd met verwondering bekijken. Niets is vanzelfsprekend. Kinderen zijn nieuwsgierig en staan altijd open voor nieuwe ervaringen. Hun zienswijze is nog niet statisch. In de wereld van het kind ontbreekt de conditionerende invloed van de maatschappij en van volwassenen nog grotendeels in vergelijking met later. Mijn visie op kunst veranderde toen ik kinderboeken begon te illustreren: ik vereenvoudigde mijn artistieke taal en onderzocht welke kleuren, tekens en symbolen kinderen aanspreken.”

Poort naar zelfontwikkeling
Stefan spreekt van kunst als een drempel; ga die over en je belandt in een andere dimensie waar ieder mens welkom is. “Op het moment dat iemand die drempel passeert, bestaat tijd niet en zijn zorgen en problemen even vergeten. Het is alsof kunst mensen de kans geeft allerlei innerlijke avonturen te beleven door als een magisch tapijt toegang te geven tot een ander niveau van waarneming en ervaring. Op dat niveau voelen mensen zich vaak het meest verbonden met hun diepste, unieke zelf –en daarmee ook met anderen.”

Het werk dat Stefan maakt kenmerkt zich door elementen uit verschillende artistieke en culturele tradities, die hij soms combineert om een bepaald effect te bewerkstelligen. “Ik haal veel inspiratie uit eeuwenoude universele onderwerpen en concepten. Ik interpreteer deze vanuit mijn eigen achtergrond en vertaal ze naar een meer hedendaagse context. Vandaag de dag maken veel kunstenaars vooral werk voor zichzelf, om zichzelf te uiten, waarbij het niet uitmaakt wat een ander ervan vindt of begrijpt. Ik vind het echter belangrijk om vragen te stellen: Wat wil de kunstenaar zeggen en overbrengen met zijn werk? Welke thema’s stelt hij of zij centraal? Waarom en op welke manier?”

Waarom is dat belangrijk?
“Kunstenaars zijn nu meer dan ooit nodig om mensen enigszins bij te sturen in hun creatieve waarneming en ervaring van de werkelijkheid, omdat we in het Westen te maken hebben met een crisis die een negatieve uitwerking heeft op sociale en ethische waarden. Kunst is veel meer dan een simpel spel van kleuren en lijnen; we zullen het moeten omvormen tot een werk dat een doel heeft, een bewuste uiting van iets dat mensen (zichzelf) wil helpen verheffen.”

Uit de serie 'Sufi': gebaseerd op Attars verhaal 'Samenspraak van de vogels/De Simoerg' © Stefan Turk

Uit de serie ‘Sufi’: gebaseerd op Attars verhaal ‘Samenspraak van de vogels/De Simoerg’, passage ‘Het visoen van de Simoerg’ © Stefan Turk

Stefan Turk toont zijn werk ( “altijd onder constructie”) via Facebook.

Tussen 1990 en 1993 studeerde hij iedere zomer openlucht schilderen bij Nino Perizi. Later volgde Stefan een cursus illustreren bij Svetlan Junakovič via de Internationale Stichting voor Kinderillustraties in Sarmede nabij Treviso in de omgeving van Venetië. Net als vele andere Sloveense kunstenaars die in Italië zijn neergestreken is Stefan lid van de ´KONS´, een Sloveense kunstassociatie gericht op zowel de Sloveense minderheid in Italië als op de diverse kunstenaars die de aangrenzende Sloveense westkust bevolken. Tussen 2010 en 2011 verschenen er illustraties van Stefan in vijf Sloveense kinderboeken. In het verleden illustreerde hij ook kinderverhalen voor een aantal andere Sloveense kindertijdschriften, waaronder Mavrica en Ciciban. Diverse galeries in Italië, Slovenië en Japan exposeerden Stefans autonome kunst.

 

Comments

This post is also available in: English

Geef een reactie