Karim Jabbari, de man met de Jedi moves

Light calligraphy

6743268_orig

Eén brok positiviteit en enthousiasme. Dat zijn de eerste woorden die je te binnen schieten wanneer je Karim Jabbari hoort spreken. Het manusje-van-alles, geboren in Tunesië en gesetteld in Montreal, staat bekend om zijn kalligrafie en calligraffiti (een mix van kalligrafie en graffiti). Zijn stokpaardje is echter lichtkalligrafie, wat hij als een van de weinige Arabische kunstenaars in de tak beheerst.

Het begon allemaal toen Karim Jabbari twaalf was, toen hij zich realiseerde dat kalligrafie iets was dat hij goed kon. Hij viel erdoor op en trok al snel de aandacht van zijn klasgenoten waardoor hij wist dat het ooit deuren voor hem zou openen: “Ik had het gevoel dat kalligrafie een nieuwe definitie gaf aan mijn leven, het gaf me een sociaal leven. Zo ben ik ertoe aangetrokken geraakt en voelde ik: ik moet voortdoen met deze discipline en ik moet er een stapje verder in gaan.” Karim Jabbari’s vader was een politiek activist. Hij werd veroordeeld tot dertien jaar cel en werd zwaar onderdrukt door het regime van Ben Ali, wat ervoor zorgde dat de familie Jabbari sociaal geïsoleerd raakte. Hierdoor werd kalligrafie tijdens zijn kindertijd een brug die anderen naar hem leidde.

Later, toen hij verhuisde naar Canada in 2000, werd kalligrafie een aandenken. Het was een souvenir en een herinnering, niet enkel aan zijn roots maar ook aan wat hij had achtergelaten: “Ik voelde dat kalligrafie echt een identiteit voor me werd in een nieuwe wereld. Ik had de oceaan overgestoken om naar een nieuwe wereld te komen, waar men amper weet wat Arabisch is, wat de Arabische taal is.” eL Seed, een kunstenaar die een goede vriend was geworden, leerde hem de technieken nodig voor calligraffiti. Toen Jabbari kalligrafie van het papier naar de muren haalde, duurde het niet lang voor hij calligraffiti een trapje hoger zou duwen, naar lichtkalligrafie. Onder het motto “het staat me toe te schilderen waar het niet toegelaten is”, beschrijft de kunstenaar het als een prachtige discipline die een visuele impact heeft die zo sterk is dat het onmogelijk is dat je aandacht niet getrokken wordt: “De eerste vraag die je je stelt is: hoe is dit gemaakt?” Hoewel dit hele proces beschouwd zou kunnen worden als een evolutie, ruilde Karim Jabbari bureau en muren niet helemaal in voor zaklampen. Wat hij doet is kalligrafie, calligraffiti en lichtkalligrafie tegelijk.

2382207_orig

“A second nature of things”

De oorspronkelijke reden waarom Karim Jabbari van papier op beton is overgeschakeld, is het publiek toegankelijk maken van zijn kunst. Zijn werken geven zaken ook een Arabische touch: “Ik noem het de tweede aard van de dingen. Dit betekent: je voegt een nieuwe definitie toe aan de dingen die al bestaan in de straat, een Arabische definitie. Je mengt woorden met licht, en je creëert een mooie compositie van het object en de definitie die je met het licht schrijft.” Maar er is meer. De kunstenaar heeft verschillende doelen. “Eerst en vooral,” zo begint hij, “leef ik in Canada en hebben we een nieuwe generatie van Arabische en moslimjongeren. Ze zijn niet echt verbonden met hun roots en weten niet echt veel over het Arabisch. Dus wat ik wil doen met kunst, met kalligrafie en met wat ik doe, is hen dichter brengen bij hun identiteit, en bij de Arabische taal. Ik schrijf er ook niet zomaar op los, ik schrijf iets waar echt een boodschap in zit.” Achter elk van zijn kunstwerken gaat een verhaal schuil. Door citaten, poëzie en zinnen uit geschiedenisboeken te gebruiken, wil hij voorbijgangers verder doen kijken dan de versierde letters. Hij wil dat ze hun identiteit vinden.

8416169_orig

“Het tweede,” voegt hij toe, “is bewijzen aan de maatschappij waarin ik hier leef dat de Arabische taal en de Arabische cultuur, en de Arabische en islamitische geschiedenis niet echt is wat zij denken. Want zij denken dat we net mensen zijn die van nergens komen, die geen wortels hebben, en dat we naar hier komen omdat we geen andere opties hebben noch een plaats waar we terecht kunnen. Dus wil ik hen vertellen: onze geschiedenis reikt veel dieper dan jullie denken. Ik ben echt trots om te tonen wie wij zijn, echt waar. Wat ze ook denken, of ze het positief opvatten of negatief, dat moeten ze voor zichzelf uitmaken.” Het doel van de artiest is niet enkel bruggen leggen tussen mensen en de Arabische taal op een snelle en toegankelijke manier. Een boodschap brengend door aan de Arabische taal een nieuwe dimensie te geven, wil hij taboes en foute veronderstellingen over Arabische moslims doorbreken, verandering teweeg brengen in mensen, en ze met elkaar in contact brengen. En het werkt: “Het is echt verbazend hoe lichtkalligrafie mensen om je heen verzamelt. Ze zien hoe je op straat aan het werken bent met je Jedi moves en ze komen rond je staan, bij je zitten. En ze proberen het zelfs! Het is echt leuk en het toont hoe veel mensen voor debat open staan en met je willen komen spreken.”

 Een activist tegen wil en dank

Karim Jabbari raakt geïnspireerd door verschillende dingen: poëzie, de mensen rondom hem, religieuze boeken, citaten van de Profeet, het lijden in de wereld… Wanneer iets hem raakt, probeert hij het te vertalen naar kunst. Dit geldt ook, en zeker, voor het politiek activisme van zijn vader: “Het zorgde ervoor dat ik al op jonge leeftijd een buitenstaander werd. Toen ik twaalf was, moest ik voor mijn familie zorgen. Ik had niet echt een normale jeugd. Maar al deze verantwoordelijkheden, het harde leven dat we hadden, maakten echt een sterker persoon van mij. Nu geniet ik van alles wat ik doe. Want voor alles wat ik doe, ben ik van niets begonnen. Ik ben van ver gekomen, heel ver. Ik moest hard werken. Dit had een grote invloed op mijn kunst. Ik probeer altijd te denken aan anderen wanneer ik bezig ben met een kunstwerk. Serieus, ik wil geïnspireerd worden door een dichter, een auteur, een kunstenaar, eender wie. Ik probeer iets te zoeken dat mensen zou kunnen helpen die geen stem hebben, omdat zij geen kans hebben om kunst te produceren of om het luidop te zeggen.”

9448547_orig

Graffiti is een manier van zelfexpressie, een middel om te antwoorden op iets dat gebeurd is. De Tunesische revolutie begon dichtbij de plaats waar Karim Jabbari geboren werd en het grootst aantal mensen gestorven tijdens de revolutie kwamen uit zijn stad, Kassrine. Hij verloor zijn oom in de opstand en hoorde geweerschoten terwijl zijn moeder aan de telefoon zei “alsjeblief, vertel de wereld wat met ons gebeurt.” Hierdoor had hij het gevoel dat hij in het midden van de revolutie stond. Een logische manier om hierop te antwoorden was zijn kunst: “Ik probeer geen militant te zijn, ik tracht geen activist te zijn. Maar eigenlijk…is het sterker dan mezelf. Soms moet ik gewoon antwoorden.”

 1732266_orig

“Ik mag dromen, toch?”

Karim Jabbari wil zichzelf en graffiti als kunstvorm voortdurend uitdagen. Wanneer de multi-getalenteerde kunstenaar spreekt over voorbije projecten en toekomstdromen, maakt hij duidelijk dat één van zijn doelen is om de basisdefinitie van kalligrafie, calligraffiti en lichtkalligrafie te ontwikkelen tot een bredere definitie door het te combineren met andere kunstvormen, installaties en verschillende composities. Een voorbeeld is Arab Winter, een multidisciplinair evenement met muzikanten, schilders, fotografen, kalligrafen, graffitikunstenaars, architectuur en kortfilms. Het werd georganiseerd door eL Seed, Sundus Abdul Hadi, Tamara Abdul Hadi, Sawsan AlSaraf, Taghlib Abdul Hadi en Karim Jabbari zelf, om de mensen te laten weten wat echt gebeurde binnenin de Arabische revoluties. Een tweede voorbeeld is Made From Words, een kledinglijn gebaseerd op de kunst van de kalligaaf. Karim Jabbari’s intentie hiermee was dat jonge mensen de kans zouden krijgen om kledij met een betekenis te dragen.

741065_orig

De getalenteerde Tunesische Canadees heeft grote plannen voor de toekomst. Hij zou zijn Back To Basics project naar andere delen van de wereld willen brengen. Toen hij deze workshop organiseerde in Montreal, sleurde hij jongeren weg van hun iPhones, iPads en andere hightech spullen, naar face to face debatten, conversaties, graffiti en boeken. Hij is er sterk van overtuigd dat kunstenaars een grote rol kunnen spelen in de wederopbouw van Tunesië na de revolutie. Aangezien hij het bijzonder noodzakelijk vindt dat jongeren er zelfvertrouwen opbouwen en geloven dat ze iets kunnen bereiken, zou Tunesië ideaal zijn voor dit project.

Daarbovenop hoopt de kunstenaar dichten te kunnen toevoegen aan zijn lijst van talenten. Hij werkt ook aan een collectie van abstracte kalligrafie op handgemaakt papier en een eigengemaakt lettertype waaraan mensen bij een eerste oogopslag zijn werk zouden herkennen. Hij zou ook met alle plezier naar de meesters van de kalligrafie in Turkije trekken om zijn kalligrafie te leren verfijnen. En het gaat verder. Hij droomt ervan om een film te maken met lichtkalligrafie, een reeks van kinderboeken, een tekenfilm voor kinderen en, last but not least, een gigantisch evenement te organiseren met workshops en concerten van de crème de la crème van graffitikunstenaars, straatkunstenaars, rappers en hiphopartiesten wereldwijd, op een locatie die hij in alle geheimzinnigheid deelde met al.arte. Wat eerst volgt op zijn agenda, is spreken op The First Annual Creativity Forum in Saudi-Arabië, op 28 en 29 januari 2013.

2630109_orig

Karim Jabbari is duidelijk over wat hij wil bereiken: “Ik wil een naam maken in de kunstwereld in het algemeen. Als je me in een discipline wil plaatsen, is dat heel moeilijk want… Ja, ik kan een straatkunstenaar zijn, ik kan een kalligraaf zijn, een graffitikunstenaar… Maar ik wil naam maken voor mezelf. En dat zal enkel lukken met hard werk.” Hij wil eruit springen, en adviseert ook anderen om hard voor hun doelen te werken. “Blijf hard werken! Welk doel je ook wil bereiken, het hangt van jou af. Als je slaagt, dan heb je het goed gedaan. Als je niet slaagt, dan is het je eigen fout!”, grapt hij. Met een citaat van de veertiende eeuwse geleerde Ibn al-Qayyim, verzekert hij dat de tijd die je al dromend en wensend verspilt, zou kunnen gebruiken om je dromen te volgen: “Voorbijgaande dagen zijn zoals dromen. Zij die komen zijn wensen, en de tijd die hen scheidt, is verspild.”

 Foto’s © Karim Jabbari

Comments

This post is also available in: English