Imagine Istanbul

Genç Dergi - © Ara Güler
Genç Dergi - © Ara Güler
Een fototentoonstelling in het kader van Europalia Arts Festival Turkey

2015 is voor Europalia een bijzonder jaar, het viert immers een dubbele verjaardag : het 45-jarig bestaan van de vereniging en het 25e festival, dit jaar gewijd aan Turkije.

Van 6 oktober 2015 tot 31 januari 2016 zijn er dagelijks één of meerdere activiteiten op verschillende plaatsen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië waar letterlijk alle kunstdisciplines aan bod komen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de programmabrochure van dit kunstenfestival meer dan 130 pagina’s telt. Europalia zet Turkije in al zijn kunstdisciplines op de kaart, zowel historisch als hedendaags. Wie meer wil weten over alle activiteiten van dit kunstenfestival kan terecht op de website van Europalia.

‘Imagine Istanbul’ (Bozar, Brussel) is – naast ‘Anatolia’ (Bozar, Brussel) en ‘Istanbul-Antwerpen’ (MAS, Antwerpen) één van de drie toptentoonstellingen. ‘Imagine Istanbul’ is een prachtig uitgebouwde tentoonstelling van het werk van verschillende fotografen. Hoewel het Bozar-gebouw een labyrint is van verschillende kamers en gangen, is de in Istanbul geboren scenograaf, Ash Çiçek, er toch in geslaagd een logische wandelroute door de tentoonstelling te ontwerpen.

In de Hortazaal die toegang geeft tot de tentoonstellingsruimte in Bozar, worden we  geconfronteerd met een aantal grote foto’s die ons onmiddellijk bij Turkse families thuis ‘ontvangen’. Het zijn intieme foto’s van Bieke Depoorter. Zij verbleef drie weken in Istanboel.  Het was voor haar een eerste kennismaking met de stad. Na één week kwam ze tot de vaststelling dat ze alleen beelden gemaakt had, zoals duizenden toeristen dat al voor haar hadden gedaan. Een andere aanpak was dus wenselijk.

Europalia - © Bieke Depoorter

Europalia – © Bieke Depoorter

In 2009 reisde ze door Rusland waar ze mensen fotografeerde bij wie ze mocht logeren. De reeks die daaruit voortkwam, werd overladen met prijzen, waaronder een Magnum Expression Award. Een gelijkaardig project in de Verenigde staten gaf in 2014 aanleiding tot haar tweede boek ‘I am about to call it a day’. Ondertussen is Bieke Depoorter sinds 2014 geassocieerd lid van het legendarische Magnum agentschap.

Europalia - © Bieke Depoorter

Europalia – © Bieke Depoorter

Deze aanpak heeft ze ook in Istanboel toegepast: thuis bij mensen fotograferen. Blijkbaar was dat niet evident, want de contacten moesten via een tolk worden gelegd. Hij koos de gezinnen uit die Bieke Depoorter wilden ontvangen om zich thuis, net voor het slapengaan, te laten fotograferen.

Kumkapı vissers in de vroege ochtend - © Ara Guler

Kumkapı vissers in de vroege ochtend – © Ara Guler

Het hart van de expositie is Ara Güler, bijgenaamd The Eye of Istanbul, ongetwijfeld de belangrijkste Turkse fotograaf uit de 20e eeuw. Hij is immers de maatstaf van een hele fotografische school. Güler produceerde de voorbije driekwart eeuw zo uitgebreid dat hij verschillende Istanboels heeft vastgelegd. Güler is fotograaf, kunstenaar, journalist, historicus. Zijn belang kan moeilijk worden overschat. Orhan Pamuk, de Turkse Nobelprijswinnaar literatuur schreef: ‘…Het grootste succes van Ara Güler is dat hij voor de vele miljoenen mensen een visuele herinnering heeft bewaard, die de stad met al haar rijkdom en poëzie vastlegt. Iedere keer dat ik naar de details kijk in Gülers foto’s van Istanboel, wil ik naar mij bureau hollen om over de stad te schrijven’.

From the series Familiar Strangers 2007-2009 - © Ali Taptik

From the series Familiar Strangers 2007-2009 – © Ali Taptik

Als tegenpool van Gülers werk zijn er de foto’s van de Turkse fotograaf Ali Taptık (*1983). Zijn werk is geen kritische analyse van huidige Istanboel, maar een intieme interactie met de stad. Harde kleuren, vergeten plaatsen, verloedering van bepaalde stadsdelen, kortom, een andere kijk op een ander Istanboel.

Ahmet Polat  (*1978) laat ons dan nog een ander Istanboel zien. Deze fotograaf bouwde een oeuvre op dat de polariteit van familieachtergronden weerspiegelt. Hij is van Turks-Nederlandse origine en is zich scherp bewust van de dichotomie in zijn esthetische en conceptuele benadering.  Ahmet Polat won onlangs de in Nederland prestigieuze titel ‘Fotograaf des Vaderlands’. Zijn beelden laten ons duidelijk de breuk tussen traditie en vernieuwing in Istanboel ervaren.

Wie geïnteresseerd is in 19e-eeuwse fotografie, zal zich kunnen vergapen op een collectie van portretten en landschappen uit deze periode.

© Europalia

© Europalia

8(2)

© Europalia

Verder is er ook werk van Sophie Calle (*1953). Deze Franse kunstenares heeft een aantal Turken gefilmd die voor de eerste keer naar zee gaan. De toch wel schokkende ervaring voor deze mensen legde zij vast op video.

© Sophie Calle

© Sophie Calle

En natuurlijk kennen we allemaal de legendarische Galatabrug in Istanbul met de vissers en verkopers die er proberen hun dagelijks brood te verdienen. Deze brug komt uiteraard ook uitvoerig aan bod in deze tentoonstelling. De Brusselse Kasper Bosmans (*1990) heeft, op basis van de activiteiten op de brug, een aantal installaties en kunstwerken gemaakt, terwijl het Japanese architectenbureau Bow-Wow de brug in al zijn aspecten letterlijk in kaart heeft gebracht. Op een videomonitor kan je ook de ‘making of’ van de kaart meemaken.

Ayşe Erkmen (*1949) woont en werkt in Berlijn en Istanboel. Zij wuift ons uit op de tonen van ‘Istanbul (Not Constantinople)’: ‘Nu is het Istanboel, niet Constantinopel. Dat is allang voorbij. Constantinopel. Nu is het Turks genot in een heldere nacht’ (Dario Mereno 1921 – 1988). De zoon van de kunstenaar danst op de tonen van dit wereldbekend nummer.

Europalia
15 10 ’15 > 24 01 ’16
Paleis voor Schone Kunsten
Ravensteinstraat 23
B-1000 Brussel
Tickets en meer info hier.

Comments

Geef een reactie