Expo Het Paradijs en de Hel: van vliegende tapijten tot drones

Babak Kazemi - image from the series Exit of Shirin & Farhad #12, Courtesy Silk Road Gallery
Babak Kazemi - image from the series Exit of Shirin & Farhad #12, Courtesy Silk Road Gallery

De expo Het Paradijs en de Hel in de Brusselse Villa Empain legt een verrassende link tussen de vliegende tapijten uit de vertellingen van Duizend-en-één-nacht en de hedendaagse realiteit van de drones die het Midden-Oosten veroveren. Het magische tapijt als voorloper van onbemande vliegtuigjes. Kunstenaars uit het oosten en het westen spelen vanuit verschillende oogpunten met dit thema: van fascinatie voor vliegen tot verontrusting voor de gevolgen van drones.

De expo huist in de gerenoveerde Villa Empain in Brussel, een pareltje van Art Deco architectuur. De eigenaar, de stichting Boghossian, toont er hedendaagse kunst die een brug slaat tussen oost en west. Zodra je de grote hal van de Villa Empain binnentreedt, laat het kunstwerk Rising Carpet van Moussa Sarr meteen zien wat de expo belichaamt. Een humoristische knipoog naar de stereotypen van het ‘oriëntalisme’. Een gebedstapijt wordt dankzij de drone-technologie een echt vliegend tapijt.

Moussa Sarr, Rising Carpet, 2013, wool carpet, drones and remote control, Courtesy Galerie Martine et Thibault de La Châtre, Paris

Moussa Sarr, Rising Carpet, Courtesy Galerie Martine et Thibault de La Châtre

Het mythische vliegende tapijt is de rode draad in deze expo en heeft de verbeelding van menige generatie geprikkeld. Van een 16e eeuwse Perzische miniatuur via populaire boekillustraties tot filmrollen in Aladdin, The Thief of Bagdad en Terminator.

Een blikvanger is het tegen de muur gecrashte vliegende tapijt getiteld Fairy Tale Device Crashed van de Bulgaar Pravdoliub Ivanov. Met cynisme en humor doet Ivanov ons nadenken over de westerse kijk op de dingen.

Pravdoliub Ivanov, Fairy Tale Device Crashed, 2013, cut carpet, hidden aluminum construction mounted on wall, Collection Vehbi Koç Foundation Contemporary Art, Istanbul

Pravdoliub Ivanov, Fairy Tale Device Crashed, Collection Vehbi Koç Foundation Contemporary Art

Aan de Vlaamse kant stelt de expo een mooie verzameling kunstwerken van de Antwerpse kunstenaar Panamarenko tentoon. De beeldende kunstenaar creëerde zijn eigen poëtisch universum van natuurkunde, mechanica maar dus ook vliegende tapijten. Zo maakte hij een Magic carpet dat met veertig motoren aangedreven wordt.

Panamarenko, Magic Carpet,2005, synthetic material, metal, 40 electric motors, Courtesy Deweer Gallery, Otegem Belgium

Panamarenko, Magic Carpet, Courtesy Deweer Gallery

Op de eerste verdieping zijn enkele foto’s van de Iraanse Babak Kazemi te zien waarop het Perzische tapijt een hoofdrol speelt, in het tragische verhaal van Shirin en Farhad. Kazemi brengt zijn eigen versie van dit 16e eeuwse verhaal, over een metselaar, een koning en een vrouw op wie de twee mannen verliefd zijn. Met dit werk wil hij ons eraan herinneren dat er in het huidige Iran geen vrije keuze bestaat in de liefde. Ook in de prachtige fotoreeks van Iraanse fotograaf Jalal Sepehr speelt het Iraanse cultuurproduct, het traditionele tapijt, de hoofdrol; het danst en vliegt in ongewone omgevingen.

Jalal Sepehr, image of the series Knott #6, 2011, Courtesy Silk Road Gallery, Tehran

Jalal Sepehr, image of the series Knott #6, Courtesy Silk Road Gallery

De Irakese Bilal Bahir  haalt inspiratie uit zijn geboorteland en de conflicten waaronder het geleden heeft en nog steeds lijdt. Souls-Hanging Gardens zijn een reeks afbeeldingen op de pagina’s van een boek waarin de dromen van het verleden in de verhalen van de Arabian Nights de nachtmerries zijn van vandaag in zijn land.

Bilal Bahir, works from the series Souls / Hanging Gardens, Courtesy Gery Art Gallery

Bilal Bahir, works from the series Souls / Hanging Gardens, Courtesy Gery Art
Gallery

Bilal Bahir, works from the series Souls / Hanging Gardens, Courtesy Gery Art Gallery

Bilal Bahir, works from the series Souls / Hanging Gardens, Courtesy Gery Art
Gallery

Farhad Moshiri (Iran) biedt met Flying Carpet een hedendaagse kijk op het Perzische tapijt als een universeel icoon van het vliegend tapijt. Moshiri verwijst in zijn werk vaak naar de invloed van het westerse kapitalisme op de tradities en geschiedenis van Iran.

Farhad Moshiri, Flying Carpet, Courtesy Galerie Rodolphe Janssen, Brussels © Christie’s Images Ltd

Farhad Moshiri, Flying Carpet, Courtesy Galerie Rodolphe Janssen, Brussels © Christie’s Images Ltd

Farhad Moshiri, Flying Carpet, Courtesy Galerie Rodolphe Janssen, Brussels © Christie’s Images Ltd

Farhad Moshiri, Flying Carpet, Courtesy Galerie Rodolphe Janssen, Brussels © Christie’s Images Ltd

 

Drones

Vandaag de dag gaat de fixatie uit naar drones, en hedendaagse kunstenaars uiten dit op een speelse manier, zonder de donkere invloeden uit het oog te verliezen. Het collectief IOCOSE bijvoorbeeld, gaat met Drone Selfies in op de groeiende belangstelling van het publiek voor drones. Door de drones te vermenselijken wijzen de kunstenaars ons erop hoe de wapenindustrie door slimme marketing een ludiek imago geven aan de drones, waardoor hun gevaarlijke karakter wordt geminimaliseerd.

IOCOSE, image from the series Drones Selfies, 2014, Collection of the artists

IOCOSE, image from the series Drones Selfies, Collection of the artists

De bezorgdheid rond privacy komt tot uiting in de kledinglijn Stealth Wear van de Amerikaanse kunstenaar Adam Harvey. Hij ontwierp in samenwerking met modeontwerpster Johanna Bloomfield kleren als bescherming tegen de spiedende drones. Wie ze draagt, wordt niet opgemerkt door de warmtebeeldcamera’s van drones. De collectie telt ook twee modellen, een boerka en een hijaab. Een verwijzing naar de aanvallen met drones in het Midden-Oosten.

Adam Harvey, Stealth Wear: ‘Anti--‐Drone’ Hijab, 2013, Collection of the artist © Adam R. Harvey / ahprojects.com

Adam Harvey, Stealth Wear: ‘Anti–‐Drone’ Hijab, Collection of the artist © Adam R. Harvey / ahprojects.com

In de performance Eleven Play (Tokio) dansen dames met drones. In het begin volgen de drones gedwee de dansers maar naar het einde toe worden ze zelfstandig en nemen de drones de dans over. De mens is overbodig. In de video On Air wordt een jachtvalk omgetoverd tot een spionagetoestel dat over de Arabische Emiraten vliegt en alles filmt met een kleine, aan zijn hals bevestigde camera. De kunstenaar Laurent Grasso verwijst hiermee naar het inzetten van militaire drones.

Laurent Grasso, screen shot from On Air, 2009, Copyright Galerie Perrotin, Paris

Laurent Grasso, screen shot from On Air,  Copyright Galerie Perrotin

De tentoonstelling toont op een prikkelende en boeiende manier verscheidene invalshoeken rond vliegende tapijten en machines: de symboliek van de oude Perzische tapijten en de geometrie van de tuinen waarop die is geïnspireerd, de aloude droom van de mens om te vliegen, denkbeeldige vliegende voorwerpen, de wereld gezien vanuit de lucht, ruimtesatellieten, het toenemende gebruik van drones en de gevolgen daarvan. Absoluut een bezoekje waard.

 

Met werken van volgende kunstenaars:

Jananne Al-Ani (Irak), Alexandre Arrechea (Cuba), Bilal Bahir (Irak / België), Axel Brechensbauer (Zweden), Solano Cardenas (Cuba / Frankrijk), Ali Cherri (Lebanon), Mahwish Chishty (Pakistan / Verenigde Staten), Eleven Play (Japan), Monir Shahroudy Farmanfarmaian (Iran), Alicia Framis (Spanje), Mekhitar Garabedian (België), Babak Golkar (Iran / Canada), Laurent Grasso (Frankrijk), GREYGOUAR / Grégoire Gicquel (Frankrijk), Cai Guo-Qiang (China / Verenigde Staten), Adam Harvey (Verenigde Staten), IOCOSE (Italië), Pravdoliub Ivanov (Bulgarije), Bart Jansen (Nederland), Edouard Janssens (België), Alain Josseau (Frankrijk), Jugnet+Clairet (België / Frankrijk), Babak Kazemi (Iran), KennardPhillipps (Verenigd Koninkrijk), Krištof Kintera (Tsjechië), Julien Leresteux (België), C. Love (Verenigde Staten), Urs Lüthi (Switzerland), Pierre Malphettes (Frankrijk), Jackie Matisse (Frankrijk), Farhad Moshiri (Iran), Macoto Murayama (Japan), James Muriuki & Miriam Syowia Kyambi (Kenya), Panamarenko (België), Ruben Pater (Nederland), Frédéric Platéus (België), Sébastien Reuzé (Frankrijk / België), Samuel Rousseau (Frankrijk), Moussa Sarr (Frankrijk), Björn Schülke (Duitsland), Jalal Sepehr (Iran), Ken Solomon (Verenigde Staten), Rirkrit Tiravanija (Thailand), Addie Wagenknecht (Verenigde Staten/ Oostenrijk), Li Wei (China)

Praktische info

De tentoonstelling loopt nog tot 6 september 2015 elke dag (behalve op maandag) te bezoeken van 10 tot 18.30 uur. Rondleidingen in het Engels, Frans en Nederlands voor groepen van minder dan 15 personen.
Reservatie : info@boghossianfoundation.be

Workshop Bouw van vliegers in de Villa Empain (in het Frans, voor kinderen en volwassenen), met Anne De Roy en Yves Ghislain van de vereniging Pass to Heaven
24, 25 en 26 Augustus 2015, van 10 tot 17 uur
Reservatie : info@boghossianfoundation.be

Boghossian Stichting – Villa Empain
Centrum voor kunst en dialoog tussen de oosterse en westerse culturen
Franklin Rooseveltlaan 67
B-1050 Brussel
info@boghossianfoundation.be
www.fondationboghossian.com

Comments

Geef een reactie