Een Amerikaan in Beiroet

Darwish's Horse
Surah 105 : Al-Fil © Everitte Barbee

Surah 105 : Al-Fil © Everitte Barbee

‘Everitte Barbee’ is niet meteen de artiestennaam die je verwacht wanneer je de Arabische kalligrafie van deze jongeman te zien krijgt. De 24-jarige Amerikaan is net verhuisd naar een grotere studio in Beiroet, waar hij nu al enige tijd woont en werkt.

Everitte Barbee kende nog geen Arabisch toen hij voor het eerst proefde van Arabische kalligrafie. Een vriend bracht de kalligrafie van zijn oom mee naar de tekenles, wat hem meteen wist te bekoren. Twee jaar na 9/11, met de War on Terror in volle gang, reisde hij als zeventienjarige naar India. “Iedereen in Amerika zat moslims constant op de kap. Na 9/11 verspreidde extreem racisme zich in de States. Maar in India stond ik echt versteld van hoe ongelofelijk vriendelijk moslims waren. Zij waren eigenlijk de eerste moslims die ik ontmoette en leerde kennen buiten Amerika,” herinnert hij zich. Eens hij met mensen daar gesproken had over politiek, islam en het Westen, besliste hij dat het Midden-Oosten een tweede, nieuwe blik verdiende. Hij was werkelijk verrast: “Ze waren zoveel welbespraakter dan alle Amerikanen die ik tot dan toe had horen spreken over ons buitenlands beleid.” Hij besloot Arabisch te gaan studeren en verhuisde naar Damascus. De oorlog in Syrië gooide zijn plannen echter overhoop, en zo belandde hij in Beiroet.

Arrogantie, onwetendheid en decadentie

Arabische kalligrafie met een scheutje Amerikaanse arrogantie, onwetendheid en decadentie” is hoe Everitte Barbee zijn kunst omschrijft. Wat hij brengt is Arabische kalligrafie doorweven met uitdrukkingen van de Amerikaanse cultuur, zoals Pulp Fiction en Star Wars. “Er zijn niet veel dingen waar Amerikanen de besten in zijn, maar één daarvan is onze wereldberoemde filmindustrie. Op de één of andere manier wil ik twee toppers van deze verschillende culturen combineren in iets bizars en ongewoons.” Andere van zijn werken zijn gebaseerd op traditionele Arabische poëzie. “Maar als buitenlander zal het meeste van de betekenis daarvan toch verloren gaan,” zucht hij.

De kunstenaar probeert niet al te openlijk politiek te zijn met zijn werken. De Palestijnse zaak en de oorlogen in Irak en Afghanistan zijn de grootste onderwerpen die hij tracht aan te kaarten. Op een vraag over de moeilijkheden waarmee Palestijnse vluchtelingen in Libanon worstelen, antwoordt hij evenwel: “Het is niet aan mij om de Libanese regering te bekritiseren. Als Amerikaan kan ik niet naar Libanon komen en bijvoorbeeld zeggen: Palestijnen verdienen betere leefomstandigheden. Ik kan het wel hebben over hun zaak hier, maar ik probeer meer te focussen op het feit dat ze van een land verdreven zijn en dat ze geen plaats hebben om naar terug te gaan.” Zijn kalligrafie blijft ook opvallend stil over de Syrische crisis. “Ik was vroeger helemaal voor de revolutie. Maar nu ik met veel Syriërs heb gesproken, krijg je een ander verhaal. Via onze Westerse media hoor je dat het een revolutie is die door de meeste Syriërs wordt gesteund, en dat Bashar een tiran is. Maar ik ontmoet steeds meer Syriërs die eigenlijk pro-Bashar zijn, zelfs soennitische moslims. Dat onderwerp is iets waar ik in de verste verte niets mee te maken wil hebben. Wie ben ik om te weten wat het beste is,” verdedigt hij zich.

If Violence is Wrong (Malcolm X) © Everitte Barbee “If violence is wrong in America, then violence is wrong abroad." - Malcolm X, 1963

If Violence is Wrong (Malcolm X) © Everitte Barbee
“If violence is wrong in America, then violence is wrong abroad.”
– Malcolm X, 1963

Het is overduidelijk dat Barbee alles vermijdt waar ook maar een controversieel luchtje aan hangt. “Mensen zouden hier emotioneler kunnen reageren. In de islam in het bijzonder gaat het om een zeer gevoelige kwestie wanneer je iets met de Koran doet,” vertelt hij. Het is al vaker gebeurd dat de kalligraaf vragen van klanten heeft afgewezen die hij in Amerika wel aangenomen zou hebben: “Zelfs als een moslim zoiets zou vragen, zou er wel ergens een andere moslim zijn die er aanstoot aan zou nemen.”

Schoonheid tegen haat

Kalligrafie is voor Everitte Barbee niet alleen gewoon leuk. Hij beschouwt het ook als een vorm van meditatie: “Ik moet niet echt iets tekenen of creëren, zolang ik me maar aan de voorgeschreven regels of tradities van kalligrafie houd. Je kan iets dat zo lelijk is als Qadhafi’s gezicht tekenen en het zal een mooi resultaat opleveren, gewoon omdat het kalligrafie is. De regels zijn er, het esthetische aspect is er. Het komt er eigenlijk op neer dat het voor mij een manier is om eender wat mooi te maken,” verklaart hij.

Daarnaast is de jonge kalligraaf behoorlijk ambitieus: “Ik zou graag de manier veranderen waarop toch een aantal Amerikanen naar het Midden-Oosten kijken, en hun mening bijsturen. Op het eenvoudigste niveau is mijn doel iets moois maken. En dat ik een oprechte bijdrage kan leveren aan de wereld in plaats van simpelweg te werken in een bank zoals mijn ouders willen.” Logischerwijze bestaat het publiek waarop hij doelt hoofdzakelijk uit Amerikanen en Europeanen: “Veel mensen die mijn werk waarderen zijn al in het Midden-Oosten en er wordt veel van verkocht in het Midden-Oosten. Uiteindelijk weten de meeste Arabieren al hoe mooi Al-Mutanabbi en andere dichters zijn. Ze weten al wat voor schitterende plaats het Midden-Oosten is.”

Surah 49 : Al-Hujurat © Everitte BarbeE

Surah 49 : Al-Hujurat © Everitte Barbee

Barbee zet deze gedachte om in praktijk met het Quran for Solidarity-project. Hij plant om de hele Koran te schrijven in 114 kalligrafische afbeeldingen, één voor elke soera. Met voornamelijk geometrische, abstracte patronen stelt hij als doel voorop om mensen opnieuw te doen kijken naar de Koran. Vooral voor mensen in de Verenigde Staten die geen Arabisch begrijpen, hoopt hij iets moois te maken om hun visie te veranderen. Het idee viel de kunstenaar te binnen toen hij hoorde dat dominee Terry Jones had aangekondigd 200 Korans te verbranden op de herdenkingsdag van 9/11 in 2010. “Ik dacht bij mezelf: wel, als deze kerel een Koranverbranding kan organiseren dan moet ik misschien maar eens proberen om de mooiste Koran die ik heb te maken, en misschien iemand erbij te doen stilstaan.” Uiteindelijk zullen enkele van deze versies gedoneerd worden aan het herhaaldelijk gevandaliseerde islamitisch centrum in Murfreesboro en het controversiële Park51 gemeenschapscentrum in New York. Dit ziet hij als een daad “tegen islamofobie en tegen religieuze en raciale onverdraagzaamheid, die ons veronderstelde bastion van vrede dat we thuis noemen, de Verenigde Staten van Amerika, tegenwoordig teistert.”

Comments

This post is also available in: English