Caïro’s D-CAF, waar wervelende hedendaagse kunst niet uitblijft

D-CAF (Downtown Contemporary Arts Festival), Cairo

D-CAF

Hedendaagse kunstaholics aller landen, verenigt U! De tweede editie van D-CAF (Downtown Contemporary Arts Festival) is zijn laatste week ingegaan en eindigt op zondag 28 april. Egyptes eerste en grootste internationale, multi-disciplinaire festival voor hedendaagse kunst is nu al beter dan vorig jaar. al.arte.magazine ging, en zag dat het goed was.

D-CAF wordt gekenmerkt door een divers programma van 200 kunstwerken, naar voor gebracht door 130 artiesten. Het gaat om muziek, dans (waaronder street dance en hedendaagse dans), theater (zoals schaduwtheater), visuele kunsten (straatinstallaties, video art en digitale graffiti bijvoorbeeld), edutainment (zijnde workshops), en film, door kunstenaars uit Egypte, Syrië, Tunesië, Libanon, Iran, Algerije en daarbuiten. Dit omvat ook kunst die verschillende genres bijeen brengt en collabs tussen Egyptische artiesten en hun internationale collega’s en -soms- het publiek.

Het festival vindt plaats op een combinatie van hoofdlocaties en trefpunten in open lucht in het centrum van Caïro, zoals het Falaki Theater, Hotel Viennoise, Medrar Gallery en het Qasr El Nil Theater. Het zijn niet alleen oude en nieuwe gevestigde kunstoorden, maar ook niet-traditionele schouwtonelen zoals dakterrassen en steegjes. Zo krijgen zowel het publiek als de kunstenaars de kans om op een totaal nieuwe manier met de stad om te gaan. Het geeft aan de inwoners van Caïro ook de kans om opnieuw kennis te maken met vergeten ruimtes die ooit bloeiden in Egyptes gouden culturele tijdperk. Het algemene doel van het festival klinkt al even fantastisch: “We nodigen een breed spectrum van het Egyptische publiek uit deel te nemen, en slaan bruggen tussen Arabische kunstenaars en internationale curatoren en programmamakers. We spelen in op het unieke culturele, sociale en architecturale erfgoed van de Caïreense binnenstad. Bovendien streeft het D-CAF team er niet alleen naar om het beste van de internationale hedendaagse kunst naar Caïro te halen, maar ook om een zeer professioneel en internationaal festival af te leveren dat ruime bekendheid geniet.”

_MG_3532

Een babbel met Ahmed El Attar

Ahmed El Attar, een gevestigde waarde in de theaterwereld, is de artistiek directeur van D-CAF 2013 en werkt er ook als curator voor het Podiumkunsten-programma. Het festival werd gelanceerd in de lente van 2012, een tijd van verandering in Egypte, in een poging om de belangen van hedendaagse kunst en cultuur in het land te verdedigen. “Kunst moet doorgaan,” meent El Attar. Om dit ook centraal op de nationale agenda te houden, is D-CAF dit jaar terug te vinden op de straten rond het Tahrirplein, een plaats waar Egyptenaren nog altijd een stem geven aan hun politieke gedachten. Zoals de artistiek directeur het beschrijft, staat de organisatie van het festival nu steviger in zijn schoenen: “Het is helemaal anders dan vorig jaar. De eerste keer waren er teveel kunstwerken, en dat in twee en een halve week. Nu zijn we meer gefocust op weekends en werken we met grotere teams.” Een sine qua non voor deze inspirerende man is dat het festival kunst van een hoog niveau brengt, zodat het een van de belangrijkste jaarlijkse Arabische kunstevenementen kan worden. El Attar: “Dit was een zeer bewuste beslissing. Egypte is een belangrijk centrum in de regio, het heeft dit nodig. Dat is een feit, geen retoriek.” Hij beschouwt het programma van dit jaar als een momentopname van wat de hedendaagse kunstscene dezer dagen te bieden heeft. Daarom ook wil hij dat het festival zowel jonge als oudere toeschouwers trekt.

Dia Hamed en Lot Amoros

_15A7921

Vanaf een parking tegenover restaurant El Prince in hartje Caïro ging op een vrijdagavond een guerrilla drone de lucht in, bewapend met een kleine camera. Voor dit project, Augmented Airspace genaamd, sloegen Lot Amoros (een Spaanse software ingenieur) en Dia Hamed (een Egyptische kunstenaar) de handen in elkaar. Als een van D-CAF’s visuele kunsten verkent het de lucht als een medium voor expressie, de maatschappij uitdagend om stil te staan bij de aanwezigheid van robotten -zoals bewakingscamera’s- in openbare ruimtes.

_15A7935

“Het basisidee is om live video’s van de drone te gebruiken om het luchtruim uit te breiden, om de stad te vergroten, om zo een extra laag te krijgen op de gebouwen. Aan deze beelden, die het systeem herkent, kunnen we lagen toevoegen,” legt Amoros uit. De aangepaste ‘helikopter’ gaf een zicht over de stad vanuit vogelperspectief. De beelden van de gebouwen die de parking omringden werden zoals ze door de camera waren gefilmd geprojecteerd op een scherm. Aan deze beelden werd niet zomaar een digitale laag toegevoegd: graffiti van de gezichten van revolutionaire martelaren verschenen plots op de muren van de gebouwen zichtbaar op het scherm. “We wilden de graffiti-lagen weergeven die straatkunstenaars verspreidden over de stad. Dus kwamen we op het idee om de revolutionairen te herdenken en dit toe te voegen. We werkten ook met de idee van martelaarschap, dat alle martelaren nog steeds levend zijn. Daarom gebruikten we hun gezichten en geschiedenis, om de revolutie te herdenken,” merkt Amoros op. “De hoofdrol van de drone in dit geval is, zou ik zeggen, dat het je echt een ander zicht geeft op alles. Ik bedoel, je bent hier en je ziet het scherm maar je ziet jezelf nog altijd van de bovenkant, dus geeft het een ander aspect van de stad weer. En dan met de digitale laag, het herschept de landschappen. De landschappen van de stad, met dingen die al bestonden, maar met een digitale laag erop,” voegt Hamed eraan toe.

Kheireddine Lardjam

End/Igné (‘Verontwaardigd’) is een monoloog die de gedachten aan de dag legt van Moussa, een werknemer in het lijkenhuis van een ziekenhuis in een klein, saai, Algerijns dorpje. Op een dag wordt hij geconfronteerd met de plotse dood van zijn beste vriend Aziz die, ondanks zijn aspiraties, verlangens, dromen en CV, zelfmoord pleegt door middel van zelfverbranding.

_MG_2444

Met de krachtige acteerprestatie van Azzedine Benamara als zowel Moussa en Aziz, was het publiek getuige van een stuk dat blijft nazinderen, aspecten als religie, werkloosheid en onderdrukking bediscussiërend. Directeur en oprichter van acteergezelschap Compagnie El Ajouad, Kheireddine Lardjam: “Ik wilde over dit fenomeen spreken dat vandaag bestaat in Algerije, en in veel landen, zelfs in Europa, dat een taboe is geworden: wanneer jongeren zichzelf in brand steken om hun situatie aan te klagen en hun problemen aan te klagen. Vandaag in Algerije zijn er veel zulke gevallen, veel jongeren. Gevallen die al bestonden nog voor wat gebeurde in Tunesië. Inderdaad, dit fenomeen bestond vroeger al en bestaat nog steeds. De zaak van Bouazizi is gemediatiseerd omdat er een revolutie was. Maar vandaag de dag steken veel jongeren zichzelf in stilte in brand.” Daarom vroeg Lardjam aan Mustapha Benfodil (een Algerijnse roman- en toneelschrijver en journalist) om een theaterstuk te schrijven over dit onderwerp. Benfodil interviewde jongeren die een poging tot zelfimmolatie overleefden, en dit is hoe End/Igné ontstond. Het stuk werd een groot succes in Algerije aangezien het de dagelijkse realiteit van velen weerspiegelde. Lardjam ziet dit opnieuw in Egypte: “Ondanks alles weerklinkt de tekst in Caïro. Voor mij, omdat het de eerste keer is dat ik naar Caïro kom, al de beelden die ik zie op de muren, die jongeren die dood zijn, tijdens de voorstelling, worden ze voor mij allemaal Aziz. Want de dood door vuur heeft twee betekenissen in het Frans. Het is door vuur, en door een schot.”

End-Igne 2 by Kheireddine Lardjam (Algeria) by Mostafa abdel Aty

Opperend dat gevallen van zelfverbranding nog altijd een feit zijn in Bulgarije en Frankrijk, vertelt de directeur dat dit onderwerp een taboe is, doodgezwegen door de media. Wanneer hij hoort over gevallen van zelfimmolatie, en ook over omgekomen bootvluchtelingen, vraagt Lardjam zich af wat de reden was achter deze acties en de gewelddadige dood die ze tot gevolg hadden. Dit in tegenstelling tot de maatschappij die, zo meent hij, ondergedompeld is in schuldgevoelens en wanhopig probeert om het onderwerp in de vergetelheid te proppen. Hoewel het stuk nu voor het eerst te zien was op een Egyptisch podium, werd End/Igné ook bij het D-CAF publiek goed ontvangen: “Een jongeman vertelde me: het is al jaren dat dit door mijn hoofd dwarrelt, en dat ik mijn woede niet kan omzetten in woorden; de tekst heeft me de woorden gegeven.”

D-CAF komt ook naar Shebbin el Kom en Assioet dit jaar. Voor meer informatie:

YouTube: http://www.youtube.com/user/dcaf2013
Twitter: https://twitter.com/dcafFestival
Blog: http://www.d-caf.org/blog
Contact: info@d-caf.org

Foto’s: © D-CAF & Mostafa Abdel Aty

Comments

This post is also available in: English